Yapay Zeka Antarktika'da 500'den Fazla Gizli Deprem Keşfetti
Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, bilim insanları yapay zeka teknolojisini kullanarak Antarktika buz tabakasının altında daha önce fark edilmeyen yüzlerce deprem tespit etti.
Uzun yıllar boyunca "sismik açıdan sessiz ve sakin" bir bölge olarak kabul edilen Antarktika kıtasının, aslında modern cihazların ve teknolojik yetersizliklerin etkisiyle yanlış değerlendirildiği anlaşıldı. Alabama Üniversitesi'nden jeolog Long Ho liderliğindeki araştırma ekibi, Doğu Antarktika Buz Tabakası'nın derinliklerinde gizli kalmış sismik aktiviteleri gün yüzüne çıkardı.
Makine Öğrenimi ile Yirmi Yıllık Veriler İncelendi
Araştırmacılar, bölgedeki sismik geçmişi aydınlatmak için özel bir makine öğrenimi modeli kullandı. Bu kapsamda, 2001-2004 ile 2012-2015 yılları arasını kapsayan son yirmi yıllık dönemde 49 farklı sismik istasyondan toplanan veriler yeniden analiz edildi.
Yapılan detaylı incelemeler sonucunda, David Buzulu'nun yaklaşık 100 ila 150 kilometre (60-90 mil) derinliğinde 500'den fazla orta derinlikli deprem saptandı. Büyüklükleri 1,6 ile 3,5 arasında değişen bu sarsıntıların, aktif fay hatlarında değil tektonik plakanın iç kesimlerinde meydana gelmesi bilim dünyasında şaşkınlık yarattı.
Plaka İçlerinde Görülen Tuhaf Sarsıntıların Nedeni
Normal şartlarda bu derinlikteki sismik hareketler, bir plakanın diğerinin altına daldığı subdüksiyon bölgelerinde ortaya çıkıyor. Ancak Antarktika'nın iç kesimlerinde plaka sınırlarından uzakta yaşanan bu "TUHAF" sarsıntıların temelinde tamamen farklı bir jeolojik kontrast yatıyor.
Tespit edilen depremler, Doğu Antarktika'nın altındaki soğuk ve sert kabuk yapısı ile Batı Antarktika'nın altındaki daha sıcak ve yumuşak kayanın kesiştiği hat boyunca meydana geliyor. Üst mantoda bulunan sıcak ve yüzen malzeme, David Buzulu'nun kenarlarına alttan baskı uygulayarak yakınlardaki kabuğu yukarı kaldırıyor ve büküyor. Bu ani güç değişimi ve bükülme, zeminde yoğun bir "GERİLİM" yüzünden sarsıntılara yol açıyor.
Sismoloji Dünyası İçin Özeleştiri Niteliğinde Bulgular
Penn State Üniversitesi'nden buzulbilimci Richard Alley, elde edilen yeni bulguların sismoloji alanı için bir özeleştiri niteliği taşıdığını ifade etti. Kıtanın sismik geçmişine dair görüşlerin değiştiğini vurgulayan Alley, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Antarktika uzun süre büyük ölçüde depremsiz kabul edildi. Artık bu görünen depremsizliğin aslında depremleri dinleyecek araçların eksikliğinden kaynaklandığını biliyoruz. Modern teknikler geliştikçe eski verilerden bile yepyeni sonuçlar fışkırıyor."
Derin Depremler Antarktika Buzullarını Tehdit Ediyor mu?
Araştırmayı yürüten uzmanlar, tespit edilen 500'ü aşkın derin depremin mevcut durumda üstteki buz tabakalarına veya Antarktika ekosistemine zarar verecek kadar güçlü olmadığını belirtti. Bu nedenle sarsıntıların şu an için acil bir tehlike arz etmediği ileri sürüldü.
Bilim insanlarının bir sonraki aşamadaki hedefi ise Antarktika Buz Tabakası’nın devasa ağırlığının bu derin depremlerin oluşumunu nasıl tetiklediğini çözmek olacak. Ayrıca, iklim krizi sebebiyle buzullarda yaşanan erimelerin, alttaki sismik aktiviteyi gelecekte nasıl etkileyeceği de araştırılacak konular arasında yer alıyor.
