Petrol fiyatlarında tarihi senaryolar! Savaş 200 dolar beklentisini gündeme getirdi
Orta Doğu’da tırmanan savaş, küresel petrol piyasalarında büyük bir belirsizlik yaratırken, enerji arzına yönelik riskler fiyat beklentilerini yeniden şekillendiriyor.
Reuters’ın yer alan analistlerin görüşlerine göre, İran savaşının sürmesi ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması nedeniyle petrol fiyatları mevcut seviyelerin çok üzerine çıkabilir. Küresel arzın keskin şekilde düşmesi, fiyatları yukarı yönlü baskılamaya devam ediyor.
Savaşın başlamasından bu yana Brent petrol vadeli kontratları yüzde 50’den fazla yükseldi. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan gemileri tehdit etmesinin ardından fiyatlar kısa süreliğine varil başına 119 dolar seviyesini aştı. Bu boğazdan dünya petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte biri geçiyor.
Reuters’ın 13 analist ile yaptığı ankete göre, İran’ın ihracat tesislerinin ciddi zarar görmesi halinde petrol fiyatlarının 200 dolara kadar yükselmesi mümkün görülüyor.
Artan endişeler
Enerji fiyatlarındaki artışın küresel ekonomi üzerinde geniş çaplı etkiler yaratması bekleniyor. Analistler, özellikle Asya ve Avrupa’daki petrol ve gaz ithalatçısı ülkelerin en büyük yükü taşıyacağını ve fiyatların 150 doların üzerine çıkması halinde ciddi ekonomik baskı oluşacağını belirtiyor.
DBS Bank analisti Suvro Sarkar, “Hürmüz Boğazı’ndan geçişler etkilendiği sürece Asya ülkeleri bu krizin etkisini hissedecek. Kuzey Asya ülkelerinde elektrik kısıtlamaları bile gündeme gelebilir” dedi.
Mevcut arz kesintilerinin devam etmesi halinde Brent petrol fiyatlarının 100 ile 190 dolar arasında değişmesi, ortalama beklentinin ise 134,62 dolar olması öngörülüyor.
Arzda sert düşüş
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’a göre, savaş nedeniyle küresel petrol arzı 23 Mart itibarıyla günlük yaklaşık 11 milyon varil azaldı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması için verilen süreyi bu hafta uzattı. Aynı zamanda İran petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının yapıldığı Hark Adası’nı kontrol altına almak için kara gücü seçeneğini de değerlendiriyor.
Bu adada bulunan ihracat tesislerine zarar verilmesi halinde petrol fiyatlarının 120 doların üzerine çıkması bekleniyor. Bazı analistler bu senaryoda fiyatların 200 dolara ulaşabileceğini öngörüyor. Bu durumda ortalama beklenti 153,85 dolar seviyesinde.
Tarihi senaryolar
ABD ve İsrail’in savaşın sona erdiğini açıklaması, ancak İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki tehditlerini sürdürmesi halinde petrol fiyatlarının 50 ile 150 dolar arasında dalgalanabileceği tahmin ediliyor. Bu durum, petrol akışındaki belirsizliğin devam edeceğini gösteriyor.
Enerji maliyetlerindeki artışın tüm sektörleri etkilemesi beklenirken, özellikle enerji yoğun sektörler, tarım ve kimya sanayisinin en fazla zarar göreceği belirtiliyor.
Nord/LB analisti Thomas Wiberek, “Ulaşım maliyetlerindeki artış hem tüketim mallarını hem de yatırım ürünlerini etkiliyor. Tedarik zinciri bozulmaları ve maliyet artışları özellikle kimya ve tarım sektörlerini baskılıyor” dedi.
