Irak’ta Milis Silahlarının Sınırlandırılması: ABD Hamleleri ve Yeni Hükümetin Zorlu Sınavı
Irak'taki milis güçlerinin silahlanması konusu, yeni hükümetin kurulma sürecindeki en hassas engel haline geldi.
Irak’ta milis grupların elindeki silahlar meselesi, yeni hükümetin kurulma sürecindeki en hassas düğüm noktası haline geldi. Bu durum; silahlı grupların Irak hükümetinin otoritesine boyun eğmesi yönünde artan ABD baskısı ve Bağdat'ın İran yanlısı grupların nüfuzunu kırmada başarısız olması halinde maruz kalabileceği ekonomik ve siyasi yaptırım uyarılarının gölgesinde yaşanıyor.
Başbakan adayı Ali Falih el-Zeydi hükümet kurma istişarelerine başlarken, ABD'nin Bağdat’a yönelik siyasi ve güvenlik hamleleri hız kazandı. Hakim Şii güçler ise silahlı gruplarla doğrudan bir çatışmanın tetikleyebileceği bir iç patlamadan kaçınmaya çalışıyor.
Irak içindeki siyasi veriler, "silahın devlet kontrolüne alınması" konusunun artık sadece yerel bir talep veya hükümet sloganı olmadığını; aksine Bağdat-Vaşington ilişkilerinin geleceğine ve yeni hükümetin alacağı ekonomik/siyasi desteğe bağlı doğrudan bir Amerikan şartına dönüştüğünü gösteriyor.
Beklenen ABD Ziyaretleri ve Bağdat’a Kritik Mesajlar
Başbakan adayı Ali el-Zeydi’ye yakın siyasi kaynaklara göre Bağdat, önümüzdeki günlerde iki ülke arasındaki güvenlik ilişkilerinin geleceğini ve özellikle silahlı grupların durumunu görüşmek üzere üst düzey ABD’li yetkilileri ağırlamaya hazırlanıyor.
Kaynakların Al-Ain News’e verdiği bilgiye göre el-Zeydi, Çarşamba akşamı "Esas Koalisyonu" lideri Muhsin el-Mendelavi’nin ofisinde yapılan toplantıda Şii Koordinasyon Çerçevesi liderlerine; ABD Temsilcisi Tom Barrack’ın Cumartesi günü siyasi ve güvenlik görüşmeleri için Bağdat’a geleceğini iletti.
Ayrıca, Pazartesi günü eski CIA Direktörü ve eski Irak Uluslararası Koalisyon Güçleri Komutanı General David Petraeus’un da Bağdat’ı ziyaret edeceği belirtildi. Bu ziyaretler, ABD'nin yeni hükümetin dengeleri üzerindeki artan ilgisinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Vaşington’dan Yaptırım ve Dolar Sinyali
Kaynaklar, ABD yönetiminin Iraklı siyasi güçlere dolaylı yoldan şu mesajı verdiğini belirtiyor: Yeni hükümet, altı ay içinde İran yanlısı Şii milislerin silah sorununu çözemezse Vaşington'un desteğini alamayacak. ABD'nin tehditleri sadece siyasi değil; silahlı grupların devlet dışı nüfuzu sürerse, Irak’ın dolara erişimine kısıtlama getirilmesi ve mali yaptırımlar uygulanması da gündemde.
Trump Devreye Giriyor
Kaynaklar, 30 Nisan’da ABD Başkanı Donald Trump ile Başbakan adayı Ali el-Zeydi arasında Tom Barrack aracılığıyla gerçekleşen telefon görüşmesinin odak noktasının, milislerin silahsızlandırılması ve bu grupların yeni hükümette yer almaması olduğunu açıkladı.
İddiaya göre Trump, parlamento temsilcileri olsa dahi el-Zeydi hükümetinde yer almaması gereken beş silahlı Şii grubu bizzat isimlendirdi:
Hukuk Hareketi: Ketaib Hizbullah’ın siyasi kanadı.
Muntasirun Bloğu: Ebu Ala el-Velayi liderliğindeki Ketaib Seyyid el-Şüheda ile bağlantılı.
Hizmet Koalisyonu: Şibl el-Zeydi liderliğindeki Ketaib İmam Ali ile bağlantılı.
Sümeriyun Hareketi: Ketaib Cund el-İmam’ın siyasi kanadı.
Nüceba Hareketi: Ekrem el-Kabi liderliğindeki, siyasi süreci boykot eden grup.
Koordinasyon Çerçevesi’nin Çözüm Arayışı
Buna karşılık Şii Koordinasyon Çerçevesi, iç çatışmaya yol açmadan silah meselesini çözecek bir formül için toplantılarını sıklaştırdı. Silahların devlet elinde toplanmasını öngören bir kanun tasarısı üzerinde çalışıldığı ve bazı grupların devlet kurumlarına entegre edilmesi için siyasi mutabakat arandığı ifade ediliyor. Ancak bazı Şii güçler, Şii içi hassas dengeleri bozacak her türlü adıma karşı çıkmaya devam ediyor.
Silahlı Grupların Reddinden Taviz Yok
Baskılara rağmen milis gruplar geri adım atmıyor. Nüceba Hareketi lideri Ekrem el-Kabi, silah teslimine yönelik her türlü tartışmayı reddederek, "Direniş silahı kırmızı çizgidir ve asla teslim edilmeyecektir" dedi ve grupları silahsızlanma görüşmelerini reddetmeye çağırdı.
Artan Mali ve Güvenlik Baskısı
Vaşington baskıyı artırarak, ABD çıkarlarına saldıran ve İran ile bağlantılı olduğu iddia edilen Iraklı isimler hakkında bilgi verenlere 10 milyon dolara kadar ödül vaat etti. Öte yandan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, el-Zeydi ile görüşerek Stratejik Çerçeve Anlaşması kapsamında askeri eğitim programlarının yeniden aktif edilmesini ele aldı.
