100 Uçak ve 15 Bin Asker: Trump’ın Hürmüz’de Yeniden sefer başlatma Planının Detayları
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasından yaklaşık iki ay sonra Washington, yüzlerce ticari gemi ve tankerin mahsur kaldığı bir ortamda seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla "Özgürlük Projesi" (Project Freedom) adı altında bir operasyon başlattı.
ABD Başkanı Donald Trump Pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD'nin, ABD-İsrail’in İran’a yönelik savaşı nedeniyle mahsur kalan gemilere yardım etmeye başlayacağını duyurdu. Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
"Bu ülkelere, gemilerini bu kısıtlanmış su yollarından güvenli bir şekilde çıkarmaları için rehberlik edeceğimizi, böylece işlerine özgürce ve verimli bir şekilde devam edebileceklerini bildirdik."
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), çatışma süresince yüzlerce geminin ve yaklaşık 20 bin denizcinin boğazı geçemediğini bildirdi.
Operasyonun Detayları
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), mahsur kalan gemilere yardım çabalarını yaklaşık 15 bin asker, 100'den fazla uçak, savaş gemileri ve insansız hava araçları ile destekleyeceğini açıkladı. Yapılan açıklamada, operasyonun amacının boğaz üzerinden "ticari taşımacılık için seyrüsefer özgürlüğünü yeniden tesis etmek" olduğu belirtildi.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper yaptığı açıklamada, "Bir yandan deniz ablukasına devam ederken, bu savunma misyonuna verdiğimiz destek bölge güvenliği ve küresel ekonomi için elzemdir," dedi.
Axios haber sitesine göre, ABD Donanması'na ait gemiler, İran ordusunun boğazdan geçen ticari gemilere saldırmasını önlemek için "yakın mesafede" konuşlanacak. Trump'ın açıklamalarından kısa bir süre sonra, Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bir tankerin boğazda kaynağı belirsiz mermilerle isabet aldığını rapor ettiğini duyurdu.
Enerji Krizi ve Abluka
İran, iki ayı aşkın süredir kendi gemileri dışındaki neredeyse tüm gemilerin geçişini engelliyor ve bu durum enerji fiyatlarında sert bir yükselişe neden oluyor. Hürmüz Boğazı'nı geçmeye çalışan bazı gemiler ateş açıldığını bildirirken, İran birkaç gemiye de el koydu. Geçtiğimiz ay ABD, İran limanlarından gelen gemilere abluka uygulamaya başlamıştı.
Trump yönetimi, boğazdaki trafik akışını güvence altına almak için uluslararası bir koalisyon kurmak üzere diğer ülkelerden yardım istiyor. CENTCOM, bu son çabaların "diplomatik hamleler ile askeri koordinasyonu" birleştireceğini belirtti.
ABD operasyonundan hangi ülkelerin yararlanacağı veya operasyonun uygulama yöntemleri henüz netleşmiş değil. Beyaz Saray ise henüz yorum taleplerine yanıt vermedi. Trump, operasyona yapılacak herhangi bir müdahalenin "kararlılıkla ele alınması gerekeceği" konusunda uyarıda bulundu.
Barış Görüşmeleri ve Nükleer Dosya
İran Pazar günü yaptığı açıklamada, son barış görüşmesi teklifine ABD’den yanıt aldığını duyurdu. Bu gelişme, Trump’ın "yeterince ağır bir bedel ödemedikleri için" İran’ın önerisini muhtemelen reddedeceğini söylemesinden bir gün sonra yaşandı. Trump Pazar günü gazetecilerin soruları üzerine, daha fazla detay vermeden görüşmelerin "gayet iyi" gittiğini söyledi.
İran ABD’nin Yanıtını İnceliyor
İran devlet medyası, Washington’un İran’ın 14 maddelik teklifine Pakistan aracılığıyla yanıt verdiğini ve Tahran’ın şu an bu yanıtı incelediğini bildirdi. ABD veya İslamabad kanadından ise henüz bu yanıtla ilgili bir teyit gelmedi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, "Bu aşamada nükleer müzakere yok" diyerek, İran’ın nükleer konulardaki görüşmeleri savaşın bitimine ve tarafların Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukasının kaldırılması konusunda anlaşmasına kadar erteleme teklifine atıfta bulundu.
Washington’un Talepleri ve İç Baskı
İran’ın nükleer görüşmeleri erteleme teklifi, Washington’un savaş bitmeden önce İran’ın nükleer programına yönelik katı kısıtlamaları kabul etmesi yönündeki ısrarlı talebiyle çelişiyor. Washington, İran’ın bomba yapımında kullanılabileceğini iddia ettiği 400 kilogramın üzerindeki yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini istiyor. İran ise nükleer programının barışçıl olduğunu vurgularken, yaptırımların kaldırılması karşılığında kısıtlamaları tartışmaya hazır olduğunu belirtiyor.
