Hürmüz ve nükleer kriz! İran’ın “şantajı” kırılgan ateşkesi tehdit ediyor
Dünya kamuoyu, her an çökme riski taşıyan zorlu atmosferde sürdürülen ABD-İran müzakerelerinden çıkacak sonucu bekliyor.
Washington ile Tahran tarafları görüşmelerde ilerleme sağlandığını kabul etse de, İran’ın nükleer dosya ve Hürmüz Boğazı konusundaki sert tutumu süreci kırılgan hale getiriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan temasların “çok iyi geçtiğini” söyledi. Ancak Trump, küresel deniz ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan baskıya karşı “şantaj” uyarısında bulundu.
İran tarafında başmüzakereci Mohammad Bagher Ghalibaf ise son dönemde ABD ile yürütülen temaslarda ilerleme kaydedildiğini belirtti. Ancak nükleer meseleler ve Hürmüz Boğazı konusunda anlaşmazlıkların sürdüğünü söyledi.
Her iki taraf da cumartesi günü görüşmelerin ayrıntılarına dair kapsamlı bilgi vermedi. Bu sessizlik, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşta ilan edilen geçici ateşkesin sona ermesine günler kala dikkat çekti.
Sekizinci haftasına giren savaşta binlerce kişinin öldüğü bildirildi. Çatışmaların Lübnan’daki İsrail saldırılarını da kapsayacak şekilde genişlediği ve savaş öncesinde dünya petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanmanın petrol fiyatlarını yükselttiği belirtildi.
İran, cuma günü boğazı yeniden açtığını duyurmuştu. Ancak cumartesi günü tekrar kapatma kararı alması, anlaşma umutlarını zayıflattı. Trump bu adımı “şantaj” olarak nitelendirdi.
Trump ayrıca İran limanlarına yönelik ABD deniz ablukasını savundu ve kalıcı bir anlaşma sağlanmaması halinde, gelecek çarşamba sona erecek ateşkesin ardından “bombaların yeniden başlayabileceği” tehdidinde bulundu.
Gerilim sahada da sürdü. En az iki geminin cumartesi günü Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışırken saldırıya uğradığını bildirdiği aktarıldı.
Hindistan hükümeti, Yeni Delhi’deki İran büyükelçisini Dışişleri Bakanlığı’na çağırdı. Hint bayraklı iki gemiye boğazda ateş açılması nedeniyle ciddi endişe duyulduğu ifade edildi.
ABD Merkez Komutanlığı, İran’a yönelik deniz ablukasının sürdüğünü açıkladı. Ancak Tahran’ın son adımlarına ilişkin doğrudan yorum yapmadı.
İran’ın tutum değiştirmesi, boğazdan geçen petrol ve doğal gaz sevkiyatındaki aksamanın uzama riskini artırdı. Aynı dönemde Trump yönetiminin ateşkesi uzatma seçeneğini değerlendirdiği bildirildi.
