ABD-İran anlaşması neden elektronik ortamda imzalanıyor
ABD ile İran arasında beklenen anlaşmanın elektronik ortamda imzalanacağı, yüz yüze bir imza töreni düzenlenmeyeceği açıklandı. Peki bu kararın arkasındaki neden ne?
CNN'e konuşan ve konuya yakın kaynaklar, ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptının elektronik imza yoluyla onaylanmasının amacının, anlaşmayı mümkün olan en kısa sürede resmileştirmek ve son anda ortaya çıkabilecek engelleri önlemek olduğunu belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta yaptığı açıklamada, anlaşmanın Avrupa'da düzenlenecek yüz yüze bir törenle imzalanmasını beklediğini ve ABD'yi Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in temsil edeceğini söylemişti. Ancak bu planlar hayata geçirilmedi.
Bunun nedenlerinden biri olarak takvimle ilgili karmaşık düzenlemeler gösteriliyor.
Güvenlik gerekçeleri ve devlet yönetiminde sürekliliğin sağlanması amacıyla Başkan Trump ile Başkan Yardımcısı Vance aynı anda yurt dışına çıkmıyor. Trump'ın pazartesi sabahı Fransa'da düzenlenecek G7 Zirvesi'ne katılmak üzere yola çıkması planlanıyor.
Bu nedenle Vance'in Avrupa'daki olası imza törenine gidip zamanında geri dönmesi ve Trump'ın programıyla uyum sağlanması zor görüldü.
Bunun yerine anlaşmanın elektronik ortamda imzalanması seçeneği gündeme getirildi.
Konu hakkında bilgi sahibi bir kaynağa göre bazı arabulucular, imza süreci ne kadar uzarsa ilerlemenin durabileceği veya taraflardan birinin ya da her ikisinin birden süreçten çekilebileceği endişesini taşıyor.
Trump, Truth Social platformundaki paylaşımında, "Anlaşma imzalanır imzalanmaz Hürmüz Boğazı herkesin kullanımına açılacak" dedi.
Öte yandan Washington ile Tahran arasındaki dolaylı müzakerelerde arabulucu rolü üstlenen Pakistan, anlaşmanın pazar günü imzalanacağını açıkladı.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, cumartesi günü X platformunda yaptığı paylaşımda, "Barış anlaşmasına her zamankinden daha yakınız. Anlaşmanın önümüzdeki 24 saat içinde tamamlanmasının beklendiği bir dönemde Pakistan, hemen ardından gerçekleştirilecek elektronik imza sürecine hazırlanıyor. Bunu gelecek hafta teknik görüşmeler takip edecek" ifadelerini kullandı.
Pakistan Dışişleri Bakanlığı da X platformunda yaptığı açıklamada, pazar günü gerçekleştirilmesi planlanan bir "elektronik imza töreninden" söz etti.
Buna karşılık İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran resmi haber ajansı IRNA'ya yaptığı açıklamada, "İmzanın kesin tarihini görmek için beklememiz gerekiyor. Bu yarın olmayacak" dedi ve sürecin "önümüzdeki günlerde" tamamlanmasının daha olası olduğunu belirtti.
Trump ayrıca, "Zamanı geldiğinde ve ortam sakinleştiğinde içeri girip nükleer tozu (zenginleştirilmiş uranyumu) alacağız" ifadelerini kullandı.
Mutabakat zaptı olarak da adlandırılan anlaşmanın, başta İran'ın nükleer programı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları olmak üzere iki taraf arasında çözülemeyen konulara ilişkin yeni müzakerelerin önünü açması bekleniyor.
Savaş, geçen şubat ayının sonunda ABD ve İsrail'in İran'ın füze programını hedef almak ve ülkenin kalan nükleer kapasitesini zayıflatmak amacıyla önleyici bir operasyon başlatmasıyla başlamıştı.
İran ile ABD ve İsrail arasında 7 Nisan'da ateşkes ilan edilmiş olsa da, taraflar arasında çeşitli ihlaller yaşandı. Bunların en dikkat çekeni ise geçen hafta Tahran ile Tel Aviv arasında karşılıklı bombardımanların yeniden yaşanması oldu.
Anlaşmanın imzalanması halinde, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin yeniden normale dönmesiyle birlikte uluslararası ekonomi üzerindeki önemli bir yükün hafiflemesi bekleniyor.
