Yapay zeka destekli KAŞİF vergi risk analizine başladı! Bakan Şimşek açıkladı
Yapay zeka destekli KAŞİF uygulamasıyla sahte fatura ve haksız iade riskleri günlük analiz ediliyor. Sistem günde yaklaşık 4 milyon mükellefi tarıyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, sahte fatura ve haksız iade talepleriyle mücadele kapsamında yapay zeka destekli analiz uygulaması KAŞİF’i devreye aldı. Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde kullanılan sistemle günde yaklaşık 4 milyon mükellefin işlemleri analiz ediliyor. Uygulama, riskli işlemleri anlık tespit ederek ilgili birimlere iletiyor. Önümüzdeki dönemde risk analiz altyapısının kapsamının genişletilmesi planlanıyor.
Sahte belgeyle mücadelede yeni aşama
Gerçek bir mal teslimi veya hizmet olmamasına rağmen düzenlenen ve kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belgelerle mücadele kapsamında Gelir İdaresi Başkanlığı, daha önce kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ile Riskli İade Takip ve Analiz Programı’nı (RİTAP) kullanıyordu. KAŞİF uygulamasıyla birlikte yapay zeka tabanlı yeni bir aşamaya geçildi.
Makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojilerine dayanan KAŞİF, Gelir İdaresi Başkanlığı Teknoloji birimi ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi. Sistem, önceden tanımlanmış kurallar olmadan büyük veri setlerini analiz ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor.
Günlük 4 milyon mükellef analiz ediliyor
Büyük veri platformları üzerinde çalışan KAŞİF, onlarca terabayt veriyi günlük olarak işliyor. Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan sayısı ve demirbaş gibi çok sayıda başlığa ilişkin veriler analiz edilerek riskli durumlar raporlanıyor.
Mükellef davranışlarındaki değişiklikleri otomatik olarak algılayan sistem, her yeni durumu yeniden değerlendirerek riskli mükellefleri belirliyor. Bu sayede sahte belge düzenleyenler ile haksız iade talep eden mükellefler daha hızlı tespit ediliyor.
Aynı gün tespit edilen işlemler
KAŞİF’in devreye alınmasının ardından sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflere yönelik kısa sürede tespitler yapıldı. Faaliyet alanı toptan ticaret olan bir mükellefin, herhangi bir alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün üç farklı fatura düzenlediği belirlendi.
Kuruluşunu izleyen beşinci günde, sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflere toplam 50 milyon lira tutarında beş fatura düzenleyen bir başka mükellef tespit edildi. Ücretli çalışan bir kişi adına farklı vergi dairelerinde kurulan yedi şirketten altısının sahte belge düzenleme amacıyla faaliyette bulunduğu, bu şirketlerce düzenlenen faturaların toplam tutarının 246 milyon liraya ulaştığı hesaplandı.
Son üç ay içinde kurulan 2 bin 550 mükellefin toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenlediği ve herhangi bir ticari, zirai ya da mesleki faaliyet olmaksızın sahte belge amacıyla kurulduğu belirlendi. Ayrıca beyannamesinde 7,7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren bir mükellefin, söz konusu iade talebinin haksız olduğu tespit edildi.
Riskli mükellefler ilgili birimlere bildiriliyor
Sahte belge düzenleme riski yüksek olarak belirlenen mükellefler, vergi incelemesi yapılması amacıyla Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor. Aynı zamanda bağlı oldukları vergi dairelerine iletilen mükellefler için iş yerlerinde yoklama yapılıyor. Vergi dairelerinde oluşturulan komisyonların kararları doğrultusunda, sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği değerlendirilen kayıtlar kapatılıyor.
Şimşek: Kayıt dışılıkla mücadelede yeni dönem
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, risk analiz altyapısının sürekli yenilendiğini belirterek, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir döneme girildiğini ifade etti. Şimşek, yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi yeni teknolojilerle kayıt dışı faaliyetlerin anlık tespit edildiğini ve işlem yapıldığını kaydetti. Bakanlık, bu uygulamalarla rekabet eşitsizliği oluşturan uyumsuzlukların önlenmesini hedefliyor.
