Uluslararası Enerji Ajansı uyardı! "Hürmüz, tarihi petrol krizlerinden daha etkili"
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı, Hürmüz Boğazı’na yönelik kuşatmanın neden olduğu petrol ve gaz krizinin “1973, 1979 ve 2022 krizlerinin toplamından daha tehlikeli” olduğunu söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a su yolunu yeniden açması için verdiği sürenin dolmasına yaklaşılırken, Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Le Figaro gazetesine yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki çatışmanın petrol piyasasına etkisinin 1970’li yıllardaki petrol şokları ve Rusya-Ukrayna savaşının sonuçlarından daha büyük olduğunu belirtti.
Uluslararası Enerji Ajansı İcra Direktörü, krizden en fazla etkilenecek ülkelerin gelişmekte olan ülkeler olacağı uyarısında bulunarak, bu ülkelerin petrol ve gaz fiyatlarındaki artış, gıda fiyatlarında yükseliş ve genel enflasyonun hızlanmasıyla karşı karşıya kalacağını ifade etti. Avrupa ülkeleri ile Japonya ve Avustralya’nın da krizden etkileneceği belirtildi.
Salı günü petrol fiyatları varil başına 110 dolar civarında dalgalandı. Trump’ın İran ile anlaşma sağlanmaması halinde “bir medeniyetin bu gece yok olacağı” yönündeki açıklamasının ardından fiyatlar bu seviyenin üzerine çıktı, daha sonra yeniden 110 doların altına geriledi.
Associated Press’e göre, ABD ham petrolü West Texas Intermediate yüzde 1,3 artışla varil başına 113,82 dolara yükselirken, küresel referans Brent petrol yüzde 0,3 artarak 110,06 dolara çıktı. Bu seviyeler, şubat ayı sonunda savaşın başlamasından önceki yaklaşık 70 dolar seviyesinin oldukça üzerinde bulunuyor.
Trump’ın İran’a yönelik tehditlerini artırması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını talep etmesi, yatırımcıların endişelerini artırdı. Guardian gazetesine göre Trump, Truth Social platformunda “Bu gece bir medeniyet tamamen yok olacak ve bir daha geri dönmeyecek” ifadelerini kullandı. Ayrıca ABD’nin İran petrol ihracatının önemli merkezlerinden biri olan Hark Adası’ndaki askeri hedefleri vurduğuna dair haberler yayımlandı.
Capital.com kıdemli piyasa analisti Daniela Hathorn, ABD-İran geriliminin kritik bir aşamaya girdiğini belirterek, yatırımcıların Trump yönetiminin belirlediği yeni geri sayımın etkisiyle hareket ettiğini söyledi.
Hathorn, kısa vadede iki senaryonun öne çıktığını belirterek, ya İran altyapısına doğrudan saldırılarla gerilimin tırmanacağını ya da son anda bir yumuşamanın riskli varlıklarda sert fiyat değişimlerine yol açabileceğini ifade etti.
Trump, pazartesi günü Washington ile anlaşmaya varılması için salı günü Doğu ABD saatiyle akşam 20.00’ye kadar süre tanımış, aksi halde İran’ın sivil altyapısına, enerji santralleri dahil, yeni saldırılar düzenleneceğini belirtmişti.
Bu gelişmelerin ardından Avrupa borsaları salı günü geriledi. Londra’da FTSE 100 endeksi yüzde 0,84 düşerken, Almanya’da DAX endeksi yüzde 1,1 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,7 geriledi.
Wall Street de güne düşüşle başladı. Dow Jones sanayi endeksi 296 puan veya yüzde 0,64 gerileyerek 46.373 puana indi.
Asya piyasalarında ise karışık bir görünüm ortaya çıktı. Japonya Nikkei endeksi yatay seyrederken, Güney Kore Kospi endeksi yüzde 1,1 yükseldi, Hong Kong Hang Seng endeksi ise yüzde 0,7 düştü.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başladığı şubat ayından bu yana piyasalar dalgalı seyrediyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enflasyon endişelerini artırarak yatırımcı güvenini zayıflattı.
Uluslararası Para Fonu Başkanı Kristalina Georgieva, savaşın enflasyonu artırarak küresel büyümeyi yavaşlatabileceğini söyledi. Georgieva, Reuters’a yaptığı açıklamada, savaş öncesinde 2026 ve 2027 için küresel büyüme beklentilerinin sırasıyla yüzde 3,3 ve yüzde 3,2 olduğunu, ancak mevcut göstergelerin fiyat artışları ve büyümede yavaşlamaya işaret ettiğini belirtti.
Birleşik Krallık’ta da tüketiciler artan yakıt fiyatlarından etkilendi. Kraliyet Otomobil Kulübü verilerine göre, Paskalya tatili sırasında benzin fiyatı litre başına 2,6 peni artarak 157,02 peniye, dizel fiyatı ise 4,2 peni artarak 189,42 peniye yükseldi.
Ayrıca İngiltere’de şirket yöneticileriyle yapılan bir anket, İran’daki savaşın ekonomiyi stagflasyon riskine yaklaştırdığını ortaya koydu. S&P Global verilerine göre, hizmet sektörü büyümesi mart ayında son 11 ayın en düşük seviyesine geriledi.
İngiltere merkezli RSM şirketinin baş ekonomisti Thomas Pugh, mart ayı PMI verilerinin İngiltere’nin yeni bir stagflasyon dönemine girdiğine işaret ettiğini, çatışmanın uzaması halinde ekonominin resesyona girebileceğini söyledi.
