Protestoların arttığı İran’da Hamaney’den ilk açıklama
Protestoların arttığı İran’da dini lider Ali Hamaney ilk kez konuştu. Can kayıpları, gözaltılar ve ülke genelindeki internet kesintisi dikkat çekiyor.
İran’da protestolar başkent Tahran’da başlayarak ülkenin 31 eyaletinin tamamına yayıldı. Gösteriler, riyalin sert değer kaybına karşı esnaf tepkisiyle ortaya çıkarken kısa sürede hükümet karşıtı eylemlere dönüştü. Yetkililer, olaylarda can kayıpları ve geniş çaplı gözaltıların yaşandığını bildirdi. Gelişmelerin ekonomi ve kamu düzeni üzerindeki etkilerinin önümüzdeki günlerde yakından izleneceği ifade ediliyor.
Gösterilerin arka planı
Son protestolar, 2022–2023 döneminde Mahsa Amini’nin gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından yaşanan kitlesel eylemlerle benzerlikler taşısa da ölçek olarak daha sınırlı başladı. Ancak hareketin kısa sürede farklı toplumsal kesimlere yayılması dikkat çekti. Ekonomik baskılar ve alım gücündeki gerileme, protestoların ana tetikleyicileri arasında yer aldı.
Hamaney’den ilk açıklama
İran dini lideri Ali Hamaney, protestolara ilişkin ilk açıklamasını devlet televizyonunda yaptı. Hamaney, İranlıları birlik içinde hareket etmeye çağırdı. Açıklamasında, “kamu mallarına zarar vererek ABD Başkanı Trump’ı memnun etmeyi amaçlayan bazı isyancı unsurlar” bulunduğunu ifade etti. Hamaney, “İslam Cumhuriyeti, yabancı aktörler adına hareket eden paralı unsurlara tolerans göstermeyecektir” dedi.
Can kayıpları ve gözaltılar
Resmî açıklamalara göre protestolarda en az 45 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 2 bin 200 kişi gözaltına alındı. Güvenlik güçlerinin birçok kentte müdahalede bulunduğu bildirildi. Olaylara ilişkin adli ve idari süreçlerin sürdüğü belirtildi.
İnternet kesintisi sürüyor
Perşembe günü itibarıyla ülke genelinde internet kesintisi uygulanmaya başladı. İnternet izleme kuruluşu NetBlocks, kesintinin cuma günü de devam ettiğini duyurdu. Kuruluş, canlı ölçümlerin İran genelinde bağlantının ciddi biçimde sınırlandığını gösterdiğini açıkladı. Kesintinin, protestoların yaşandığı bir dönemde iletişimi etkilediği vurgulandı.
Uluslararası açıklamalar ve toplumsal tablo
ABD Başkanı Donald Trump, gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada İran’daki durumu yakından izlediklerini belirtti. Washington merkezli Middle East Institute İran Programı Direktörü Alex Vatanka ise süreci “yalnızca para biriminin değil, güvenin de aşınması” olarak değerlendirdi. Uzmanlar, yaklaşık yarım yüzyıllık yönetim yapısı ile genç nüfusun beklentileri arasındaki farkın giderek açıldığına işaret ediyor.
