Küresel ticareti için yeni tehdit! Hürmüz’ün kapatılması gemi sigortasını 10 kat artırdı

Ortadoğu’daki savaş, bölgede gemi sigorta maliyetlerinin büyük ölçüde artmasına yol açtı.

 Küresel ticareti için yeni tehdit! Hürmüz’ün kapatılması gemi sigortasını 10 kat artırdı

stratejik bir su yolu olan ve İran’ın şu anda kapattığı Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemiler için gemi sigortası fiyatlarındaki artış dikkat çekiyor. İşte nedenleri:

Sigorta hâlâ mevcut

Uluslararası Deniz Sigortaları Birliği’nin yayımladığı açıklamaya göre, İsrail ile ABD’nin geçen 28 Şubat’ta İran’a karşı savaş başlatmasının ardından bazı sigorta şirketleri, gemilere yönelik “savaş riski” sigortası primlerinin feshedildiğini bildiren ve bu kapsamın “yeniden değerlendirilmesini”, ardından da “değiştirilmiş şartlarla yeniden devreye alınmasını” amaçlayan bildirimler gönderdi.

Adı böyle olsa da bu “fesih bildirimleri” sigorta kapsamını mutlaka sona erdirmiyor. Savaş sigortası, satın almak isteyen gemi sahipleri ve işletmecileri için hâlâ erişilebilir durumda bulunuyor.

Dünyanın en büyük deniz sigortası pazarı kabul edilen Londra’da yetkililer, gemi kaptanlarının bu rotadan sigorta bulamadıkları için değil, mürettebatlarını korumak amacıyla kaçındıklarını belirtti.

Merkezi Londra’da bulunan bir ticaret birliği olan Lloyd’s Market Association da pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Deniz taşımacılığını azaltan şey sigortanın bulunabilirliği değil, güvenlik kaygılarıdır” dedi.

Buna rağmen, piyasa katılımcılarına göre boğazdan geçiş için düzenlenen bu poliçelerin fiyatı sert şekilde yükseldi.

Ortadoğu’daki mevcut savaş patlak vermeden önce savaş riski sigortasının maliyeti genellikle geminin değerinin yüzde 1’inden daha düşük oluyordu.

Bugün ise Hürmüz Boğazı’ndan tek bir geçiş için bu sigortanın maliyeti onlarca milyon dolara ulaşabiliyor.

Uzman aracı kurum McGill’in deniz sigortaları bölüm başkanı David Smith, fiyatların yüzde 3,5 ile yüzde 10 arasında değiştiğini tahmin ediyor. Smith, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Bu fiyatlar neredeyse her saat değişiyor” dedi.

Yükün kendisini kapsayan kargo sigortası fiyatlarında da aynı eğilim görülüyor.

David Smith, “Yepyeni bir LNG tankerinin değeri 200 milyon ila 250 milyon dolar arasında olabilir ve taşıdığı yükün değeri de aynı miktara ulaşabilir” diyor.

Birden fazla sigorta türü

Ticari gemilerin öncelikle, uğrayabilecekleri kayıp veya zararları karşılayan gövde sigortasına sahip olması gerekiyor. Bunun yanında üçüncü taraflara karşı sorumluluğu kapsayan koruma ve tazminat sigortası da bulunmalı.

Yüklerin de ayrıca kargo sigortası kapsamında olması gerekiyor.

Son olarak gemiler, genellikle yıllık prim yoluyla sağlanan savaş riski sigortası yaptırıyor. Ancak bu sigorta, “listeye alınmış bölgeler” olarak bilinen, çatışmanın en yoğun yaşandığı alanlara girişi kapsamıyor.

Bu bölgelere giriş için yeni bir savaş riski sigortası primi üzerinde yeniden müzakere edilmesi gerekiyor.

Riskli bölgelerin yeniden sınıflandırılması

Londra deniz sigortası piyasası, mart ayının başında Körfez’deki “listeye alınmış bölgelerin” kapsamını resmen genişletti.

Londra deniz sigortası piyasasında deniz ve hava sigortaları bölüm başkanı ve bu listenin güncellenmesinden sorumlu komitenin üyesi olan Neil Roberts, bu sistemin “sigorta şirketlerinin yüksek riskli bölgelere hızlı ve orantılı şekilde yanıt vermesini sağladığını” söyledi.

Savaş riski sigortası primlerini belirlerken sigorta şirketleri; geminin türü, bayrağı, sahibi, büyüklüğü, hızı ve taşıdığı yük gibi çok sayıda unsuru dikkate alıyor.

David Smith, “Şu anda alım yönünde bir iştah yok” derken, bir sigorta şirketinin Hürmüz Boğazı’na ilişkin poliçelerde sigortalama oranının yüzde 1’in altında olduğunu bildirdiğini aktardı.

ABD’den sigorta girişimi

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, perşembe günü Hürmüz Boğazı’ndan geçişi teşvik etmeyi amaçlayan bir Amerikan sigorta girişimi başlatma sözü verdi.

ABD Başkanı Donald Trump daha önce, deniz eskortunu da içeren bu planı gündeme getirmiş ve Batılı güçlerle diğer ülkelere buna katılmaları çağrısında bulunmuştu.

Ancak çatışmanın sürmesi nedeniyle tarafların çoğunun buna temkinli yaklaştığı görülüyor.

David Smith, askeri koruma altındaki bir geçiş programının uygulanması ve etkisinin kanıtlanması hâlinde sigorta fiyatlarının “çok hızlı bir şekilde” düşeceğini öngörüyor.

Dünya ham petrolünün yaklaşık beşte biri ile sıvılaştırılmış doğal gazın geçtiği Hürmüz’de deniz trafiği fiilen durmuş durumda. Deniz taşımacılığını izleyen Kepler şirketine göre boğazdan yalnızca sınırlı sayıda gemi geçebildi.

Kepler verilerine göre, boğazdaki deniz trafiği 1-26 Mart döneminde savaş öncesi seviyelere kıyasla yüzde 95 azaldı.

Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu’nun (UKMTO) verilerine göre, 1 Mart’tan bu yana Körfez’de, Hürmüz Boğazı’nda veya Umman Körfezi’nde aralarında 11 petrol tankerinin de bulunduğu 24 ticari gemi saldırıya uğradı ya da olay bildiriminde bulundu.