İran savaşı nedeniyle küresel gıda fiyatlarında yükselişin devam etmesi bekleniyor
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), cuma günü yaptığı açıklamada, küresel gıda fiyatlarının mart ayında yükseldiğini ve bunun büyük ölçüde İran savaşı nedeniyle artan enerji maliyetlerinden kaynaklandığını bildirdi.
FAO, mart ayında fiyatların Eylül 2025’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktığını, Orta Doğu’daki çatışmanın sürmesi ve enerji fiyatlarının yükselmeye devam etmesi halinde ise daha da artabileceğini belirtti.
Dünya genelinde işlem gören gıda emtialarından oluşan sepetin fiyat değişimlerini izleyen örgütün gıda fiyat endeksi, mart ayında ortalama 128,5 puan olarak gerçekleşti. Bu rakam, şubat ayındaki revize edilmiş seviyeye göre yüzde 2,4 artış anlamına geliyor.
Yeni artış beklentisi
FAO Başekonomisti Máximo Torero, yaptığı açıklamada, “Çatışmanın başlamasından bu yana fiyat artışları sınırlı düzeyde kaldı. Bu artışlar esas olarak petrol fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandı ve küresel tahıl arzının bol olması bu etkinin bir kısmını hafifletti” dedi.
Ancak Torero, çatışmanın 40 günden uzun sürmesi ve girdi maliyetlerinin yüksek kalmaya devam etmesi halinde çiftçilerin girdileri azaltabileceğini, ekim alanlarını daraltabileceğini ya da ürün türlerini değiştirebileceğini söyledi. Bunun da gelecekte hasadın azalmasına yol açarak bu yılın geri kalanında ve gelecek yıl boyunca gıda arzı ile fiyatları etkileyebileceğini ifade etti.
Torero, “Bu tercihler gelecekteki mahsulleri etkileyecek ve yılın geri kalanında ve gelecek yıl boyunca gıda arzımızı ve temel emtia fiyatlarını belirleyecek” dedi.
Örgütün gıda fiyat endeksi, şubat ayındaki revize edilmiş seviyeye göre yüzde 2,4 yükseldi. Endeks, bir yıl öncesine göre yüzde 1 daha yüksek seviyede bulunuyor. Buna karşın, Rusya-Ukrayna savaşının başlamasının ardından Mart 2022’de görülen zirvenin hâlâ yaklaşık yüzde 20 altında kalıyor.
Ekim alanlarında daralma ihtimali
Tahıl fiyat endeksi, bir önceki aya göre yüzde 1,5 yükseldi. Bu artışta, ABD’de mahsul beklentilerinin bozulması ve yüksek gübre maliyetleri nedeniyle Avustralya’da ekim alanlarının daralabileceğine yönelik öngörüler sonucunda küresel buğday fiyatlarının yüzde 4,3 artması etkili oldu.
Küresel mısır fiyatları ise, dünya genelinde arzın bol olması nedeniyle gübre maliyetlerine ilişkin kaygıların hafiflemesiyle sınırlı şekilde yükseldi. Mısır fiyatları ayrıca, artan enerji fiyatlarına bağlı olarak etanol talebinin yükselebileceği beklentisinden de dolaylı destek buldu.
Pirinç fiyatları ise hasat takvimi ve zayıf ithalat talebi nedeniyle yüzde 3 geriledi.
Bitkisel yağ fiyatları yüzde 5,1 yükselerek üst üste üçüncü ayda da artış gösterdi. Palmiye yağı, soya fasulyesi yağı, ayçiçek yağı ve kolza tohumu yağı fiyatlarındaki yükseliş, küresel enerji fiyatlarındaki artışın ve biyoyakıta yönelik talebin yükselebileceği beklentisinin etkisini yansıttı.
Palmiye yağı fiyatları, 2022 yılının ortasından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Şeker fiyatları da mart ayında yüzde 7,2 artarak Ekim 2025’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bunun nedeni, ham petrol fiyatlarındaki yükselişin, dünyanın en büyük şeker ihracatçısı olan Brezilya’nın şeker kamışının daha büyük bölümünü etanol üretimine yönlendireceği beklentisini güçlendirmesi oldu.
Et fiyatları yüzde 1 yükseldi. Bu artışta Avrupa Birliği’nde domuz eti ve Brezilya’da sığır eti fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu. Buna karşılık kümes hayvanı eti fiyatları hafif geriledi.
FAO, ayrı bir raporda ise 2025 yılına ilişkin küresel tahıl üretim tahminini yukarı yönlü revize ederek yıllık bazda yüzde 5,8 artışla rekor seviye olan 3,036 milyar tona çıkardı.
