İran'da "Suriye Senaryosu" Endişesi: Trump'tan "Kırmızı Çizgi" Uyarısı
İran'daki protestolarda can kaybı 544'e yükselirken, bölge ülkelerinde "iç savaş" endişesi hakim. WSJ "Suriye senaryosu" uyarısı yaparken, Trump'tan rejime operasyon sinyali geldi.
İran’da haftalardır süren protestolar ve artan şiddet olayları, bölge ülkelerinde "yeni bir Suriye" korkusu yarattı. Wall Street Journal (WSJ) ülkedeki iç savaş ihtimalini masaya yatırırken, ABD Başkanı Donald Trump Tahran yönetimine net mesajlar verdi: "Kırmızı çizgi aşılıyor, masada güçlü seçenekler var."
Aralık ayının son günlerinden bu yana protesto gösterilerinin sürdüğü İran'dan gelen son görüntüler, ülkede şiddetin dozunun tehlikeli bir boyuta ulaştığını gösteriyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ülkedeki bilançoyu güncelledi. Son verilere göre olaylarda ölenlerin sayısı 544'e yükselirken, bunların 496'sının protestocu, 48'inin ise kolluk kuvveti mensubu olduğu bildirildi. Gözaltına alınan kişi sayısının ise 10 bin 600'ü aştığı aktarılıyor.
Wall Street Journal'dan "İç Savaş" ve Bölünme Analizi
Dünya basını bir yandan ABD ve İsrail'in İran'a olası saldırı senaryolarını tartışırken, diğer yandan "iç savaş" ihtimali giderek daha yüksek sesle dillendiriliyor. Wall Street Journal (WSJ), 90 milyonu aşkın nüfusa sahip ülkenin komşularının, sınırlarında yeni bir "Suriye manzarası" görmekten korktuğunu yazdı.
Analizde, Kürtler, Beluçlar ve diğer azınlıkların yoğun yaşadığı bölgelerde ayrılıkçı ayaklanmaların başlaması halinde, bu çatışmaların İran sınırları dışına taşabileceği vurgulandı. Gazeteye konuşan Katar Üniversitesi'nden Nikolay Kozhanov, bölgedeki endişeyi şu sözlerle özetledi:
"Körfez'deki komşuları, yeni bir istikrarsızlık bölgesiyle uğraşmaktan ziyade 'bildikleri İran'ı' tercih eder. Arap komşuları, zayıflamasını isteseler de tüm sorunlarına rağmen mevcut yapıyı korumayı yeğleyebilir. İran'daki yönetim değişikliğinin doğrudan daha dostane bir rejimle sonuçlanacağı yönündeki illüzyonlara kapılmayalım."
Muhalefetin Durumu: Pahlavi Faktörü ve Silahlı Direniş
Berlin merkezli bne IntelliNews tarafından yayımlanan bir başka analizde ise, Son İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi'nin oğlu Rıza Pehlevi'nin eylemcilere sokağa çıkma çağrısı yapması dikkat çekici bulundu. Muhalefetin ilk kez böylesi bir figür etrafında toplandığı iddia edilse de, henüz tam anlamıyla bir iç savaş koşulunun oluşmadığı belirtiliyor.
Uzmanlar, muhaliflerin henüz silahlanmadığına, kurtarılmış bölgelere sahip olmadığına ve güvenlik güçlerinden muhalif saflara kitlesel kopuşlar yaşanmadığına dikkat çekiyor. Tahran yönetiminin Devrim Muhafızları ve Besic milisleri ile hala ciddi bir gücü elinde tuttuğu, ancak rejim elinde baskı dışında bir seçenek kalmadığı ifade ediliyor.
Trump'tan Sert Mesaj: "Kırmızı Çizgi Aşılıyor"
Sahadaki gerilim sürerken, ABD Başkanı Donald Trump'tan Tahran'a yönelik üst üste sert açıklamalar geldi. Başkanlık uçağı Air Force One'da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran yönetiminin göstericilere yönelik şiddet kullanması halinde "kırmızı çizginin aşılacağını" belirtti.
Protestolarla ilgili saat başı rapor aldığını vurgulayan Trump, şu ifadeleri kullandı:
"Onlar lider değiller, şiddet yoluyla yönetiyorlar. Bunu çok ciddiye alıyoruz. Ordu da durumu inceliyor ve masada çok güçlü seçeneklerimiz var. İran yönetimi nükleer müzakereler için bizimle iletişime geçti, bir görüşme ayarlanıyor ancak yaşananlar nedeniyle görüşmeden önce harekete geçmemiz gerekebilir."
Trump ayrıca İran halkının internet erişiminin kesilmesi üzerine, Elon Musk ile görüşerek Starlink uyduları aracılığıyla ülkedeki interneti tekrar aktif hale getirebileceklerinin sinyalini verdi.
Kaynaklar: Independent Türkçe, Wall Street Journal, bne IntelliNews, AA
