Dünya Hükümetler Zirvesi’nde Pompeo’dan İran’a mesaj: Türkiye’deki müzakereler öncesi uyarı
ABD ile İran arasındaki nükleer müzakereler öncesi Mike Pompeo ve Enver Gargaş'tan kritik uyarılar geldi. Taraflar, çözüm için taahhütlere sadakati ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor.
ABD’nin eski Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, İran’ın sağduyulu davranması ve halkının yanı sıra bölgenin çıkarlarına hizmet edecek şekilde hareket etmesi gerektiğini söyledi. Pompeo, Tahran’ın önceki anlaşmalardan geri çekilmesinin uluslararası güveni zedelediğini ve bölgesel tabloyu daha da karmaşık hale getirdiğini ifade etti.
Pompeo, anlaşmalara bağlılığın olmamasının kalıcı uzlaşı ihtimalini zayıflattığını vurgulayarak, ciddi bir müzakere sürecinin taahhütlere saygı gösterilmesini ve anlaşmaların geçici araçlar olarak kullanılıp ardından terk edilmemesini gerektirdiğini belirtti.
İran’ın son yıllardaki tutumunun gerilimin tırmanmasında başlıca etkenlerden biri olduğuna dikkat çeken Pompeo, bölgede yeni krizlerin önüne geçilmesi için daha gerçekçi ve sorumlu bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini dile getirdi.
BAE’den anlaşma çağrısı
Pompeo’nun açıklamaları, Dünya Hükümetler Zirvesi kapsamındaki ortak bir panel sırasında yapıldı. Söz konusu oturuma, Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı’nın diplomatik danışmanı Enver Gargaş da katıldı.
Aynı oturumda konuşan Gargaş, BAE’nin bölgede yeni bir çatışma yaşanmasını istemediğini vurgulayarak, siyasi ve diplomatik çözümlerin önceliklendirilmesi çağrısında bulundu. Gargaş, başta nükleer program olmak üzere temel dosyaları kapsayan bir anlaşmaya varılmasının gerekliliğine işaret etti.
Gargaş ayrıca İran’ın, halkının çıkarlarına hizmet edecek şekilde ekonomisini yeniden inşa etmesi gerektiğini, bunun da gerilimin düşürülmesine ve istikrarın güçlendirilmesine dayalı bir süreçle mümkün olacağını söyledi. Birleşik Arap Emirlikleri’nin barışı savunmayı, aşırıcılıkla mücadeleyi ve bölgede temel bir istikrar gücü olarak hareket etmeyi sürdüreceğini de vurguladı.
Nükleer müzakereler öncesi mesaj
İran ile ABD arasında yapılması beklenen nükleer müzakereler, karşılıklı tehditlerin ve askeri gerilimin gölgesinde gündeme geliyor. Buna karşın, her iki taraftan da eş zamanlı diplomatik mesajlar veriliyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi’yi Washington ile doğrudan müzakerelerde Tahran’ı temsil etmekle görevlendirdiğini açıkladı. Pezeşkiyan, bunun “tehditlerden ve gerçekçi olmayan beklentilerden arındırılmış uygun bir ortam” şartına bağlı olduğunu ve görüşmelerin İran’ın “ulusal çıkarları” çerçevesinde yürütüleceğini vurguladı.
Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmaya varılamaması halinde “olumsuz sonuçlar” doğabileceği yönündeki uyarılarının ardından geldi. Aynı dönemde ABD, İran’da son dönemde yaşanan iç protestolara sert müdahalelerin ardından Orta Doğu’ya uçak gemileri sevk etti.
Tahran, diplomatik bir çözüm arzusunu dile getirmekle birlikte, müzakerelerin yalnızca nükleer dosyayla sınırlı tutulmasında ısrar ediyor; füze programı ve savunma kapasitesinin gündeme alınmasını reddediyor. İran yönetimi ayrıca olası bir saldırıya “kararlı” bir yanıt verileceği mesajını yineliyor. Bu çerçevede Abbas Irakçi, iki tarafın nükleer silah edinilmesini engelleme konusunda uzlaşması halinde bir anlaşmanın “mümkün” olduğunu belirterek, bunun için İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasının şart olduğunu ifade etti.
