Ay Yüzeyinde Milyarlarca Yıllık 'Zaman Kapsülü' Keşfedildi
Dünya atmosferinden uzaya sızan havanın kaybolmadığı, Ay toprağında birikerek gezegenimizin geçmişine dair milyarlarca yıllık bir arşiv oluşturduğu kanıtlandı.
Dünya atmosferinin uzaya sızan parçacıklarının aslında kaybolmadığı, aksine Ay yüzeyi üzerinde biriktiği bilimsel olarak doğrulandı. Rochester Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, milyarlarca yıllık Dünya atmosferi kalıntılarının Ay toprağında saklandığını ortaya koydu. Bu keşif, Ay'ı adeta gezegenimizin karanlık geçmişini saklayan kozmik bir zaman kapsülüne dönüştürüyor.
Dünya'nın Manyetik Kuyruğu Atmosferi Nasıl Ay'a Taşıyor?
Dünya’nın atmosferi kalıcı ve sabit gibi görünse de, bilimsel veriler aslında yavaş yavaş uzaya sızarak kaybolduğunu gösteriyor. Ancak yeni bulgular, bu kaybolan havanın uzay boşluğunda yok olmadığını kanıtladı.
ABD’de bulunan Rochester Üniversitesi’nden araştırmacılar, bilgisayar simülasyonları kullanarak elektrik yüklü atomların Dünya’dan kaçış rotasını izledi. Bu atomların dışarı doğru sürüklenerek Ay toprağında sessizce biriktiği tespit edildi.
Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan çalışma, Ay’ın her ay Dünya’nın "manyetik kuyruğu" (magnetotail) adı verilen bölgesinden geçtiği kritik zaman dilimine odaklanıyor.
Araştırmacılar bu süreci şu sözlerle detaylandırıyor: “Ay bu hizalamalar sırasında, Dünya’nın manyetik alanı atmosfer parçacıklarını Ay yüzeyine doğru yönlendiren bir kanal görevi görüyor. Bu düzenek, atmosfer transferinin Ay’ın yörüngesindeki diğer noktalara kıyasla daha verimli hale geldiğini gösteriyor. Her ay sadece birkaç gün boyunca, Dünya’nın manyetik kalkanı geçici olarak oksijen, azot ve diğer yüklü atomları dışarı doğru yönlendiren bir geçide"dönüşüyor” ifadelerini kullanarak, Ay’ın her ay Dünya’nın manyetik alanına girdiğini söyledi.
Güneş Rüzgarı ve İyonize Hava
Peki, bu "kayıp hava" atmosferden nasıl sızıyor? Uzmanlara göre, Dünya’nın üst atmosferindeki güneş ışığı, atomlardan elektronları sökerek onları elektrik yüklü parçacıklara dönüştürüyor. İyonlaşma sürecinden geçen bu atomlar, serbestçe sürüklenmek yerine manyetik kuvvetlerin etkisine giriyor.
Güneş rüzgarı, bu iyonize olmuş havanın bir kısmını yakalayarak süpürüyor. Simülasyonlar, Dünya'nın manyetik kalkanının normalde atmosferi korumasına rağmen, manyetik basıncın üst atmosferi genişlettiğini gösterdi.
Bu genişleme, daha fazla atomun kaçışa maruz kalmasına neden oluyor. Sonuç olarak Dünya kaynaklı oksijen ve azot, uzaya sızarak Ay’ın Dünya’ya bakan yüzeyinde yavaş yavaş birikmeye devam ediyor.
Ay Toprağı (Regolit) Neden Doğal Bir Tuzak Görevi Görüyor?
Ay yüzeyi, milyarlarca yıllık meteor çarpmalarının oluşturduğu gevşek ve tozlu bir malzeme olan "regolit" ile kaplıdır. Kalın bir atmosferi bulunmayan Ay’da, regolit tabakası uzaydan gelen atomlar için mükemmel bir "doğal tuzak" işlevi görüyor.
Yüklü atomlar toz tanelerine çarparak sığ katmanlara yerleşiyor. Bu katı malzemeyle çarpışan parçacıklar yavaşlıyor ve hapsoluyor. Zamanla bu parçacıklar Ay toprağında kilitlenerek milyarlarca yıl bozulmadan kalabiliyor.
Araştırma ekibi, bu teoriyi doğrulamak için Apollo 14 ve 17 görevlerinde toplanan Ay toprağı örneklerini analiz etti. İzotop incelemeleri sayesinde, Güneş rüzgarından gelen parçacıklar ile Dünya atmosferinden gelenler ayırt edilebildi.
Çalışmanın lideri Dr. Paramanick, bu keşfin önemini şu sözlerle vurguladı: "Araştırmacılar, Ay’ı bir zaman kapsülü olarak kullanarak bugün gezegenimizde artık var olmayan Dünya’nın antik atmosferinin bazı kısımlarını yeniden inşa edebilirler" dedi."
