Trump zafer ilanına yakın, ancak İran krizi sürüyor
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile iki haftadır süren savaşta askeri hedeflere büyük ölçüde ulaşıldığını savunuyor.
ABD ile İran arasında iki haftadır devam eden çatışmalar sürerken, ABD Başkanı Donald Trump savaşta zafer ilan etmeye yakın görünüyor. İran donanmasının büyük bölümünün imha edilmesi, füze stoklarının önemli kısmının yok edilmesi ve üst düzey komutanların öldürülmesiyle Washington yönetimi savaşın başında belirlenen askeri hedeflere yaklaştığını düşünüyor.
Ancak Washington Post’un aktardığına göre, çatışmalar henüz daha geniş hedeflere ulaşmış değil. İran’daki rejim iktidarda kalmayı sürdürürken, Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüseferi aksatan saldırılar küresel petrol piyasalarında istikrarsızlığa yol açmaya devam ediyor.
Nükleer program endişesi büyüyor
Diplomatlar ve analistler, İran yönetiminin nükleer silah edinme konusunda daha istekli hale gelmiş olabileceğine dikkat çekiyor. ABD ve müttefik ülkelere göre İran’ın yaklaşık 440 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğu belirtiliyor.
Bu durumun savaş sürecinde önemli bir pazarlık kozu oluşturduğu ve Trump yönetiminin çatışmayı sona erdirme planlarını zorlaştırdığı ifade ediliyor. Aynı zamanda Cumhuriyetçiler, yaklaşan ara seçimler öncesinde Trump’a ekonomiye odaklanması için baskı yapıyor.
Savaşın başlamasından bu yana ABD’de benzin fiyatlarının yüzde 25 arttığı, çiftçilerin daha yüksek gübre maliyetleriyle karşı karşıya kaldığı ve Amerikan askerleri arasındaki kayıpların arttığı da belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı küresel piyasaları etkiliyor
Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nda gemilere saldırma kapasitesini gösterdi. Bu nedenle Washington’un tek taraflı ateşkes ilan etmesinin enerji fiyatlarını düşürüp düşürmeyeceği konusunda belirsizlik sürüyor.
Trump ise savaşın seyrinin kendi kontrolünde olduğunu savunuyor. Geçtiğimiz cuma günü Fox News’e verdiği röportajda, “Savaş, ben bittiğini hissettiğimde sona erecek. Uzun süreceğini sanmıyorum.” ifadelerini kullandı.
“Stratejik bir felaket olabilir”
Brookings Enstitüsü’nde ABD-İran ilişkileri uzmanı ve dış politika başkan yardımcısı Suzanne Maloney, sahadaki askeri başarı ile uzun vadeli stratejik sonuçlar arasında büyük bir fark olduğunu söyledi.
“Belirli askeri hedeflere ulaşmada kayda değer başarılar elde ettik, ancak İran savaşın ne zaman biteceğine karar verebildiği ve nükleer silah üretme yeteneği kazanma yolunda ilerlediği sürece, bu stratejik bir felakettir.” dedi.
Diplomatlar ve analistler, İran’daki sertlik yanlılarının güç kazanması halinde Tahran’ın nükleer silah geliştirme konusunda daha radikal adımlar atabileceğini de dile getiriyor.
Hürmüz’de gerilim sürüyor
ABD-İsrail ortak saldırıları İran’ın askeri gücünün önemli bölümünü hedef alırken, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki petrol tankerlerine yönelik saldırıları küresel enerji güvenliği açısından yeni bir risk oluşturdu.
Beyaz Saray, İran’ın boğaza yönelik hamlelerinin ABD’nin askeri planlarında öngörüldüğünü ancak çatışmaların başlamasıyla birlikte Washington’un şu ana kadar boğazı tamamen güvence altına alamadığını açıkladı.
Trump yönetimi ayrıca İran petrolünün önemli çıkış noktalarından biri olan Harg Adası’na saldırı planını duyurdu. ABD, Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve İngiltere gibi ülkeleri de Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırılara karşı gemi göndermeye çağırdı.
ABD bölgeye yeni birlikler gönderiyor
ABD yetkilileri, Japonya’dan Orta Doğu’ya 2.200 askerden oluşan bir Deniz Piyade Seferi birliği ile 2.000 ek deniz piyadesinin konuşlandırılacağını açıkladı. Cumhuriyetçi bir senatör, bu birliklerin Harg Adası’na yönelik olası bir operasyonda görev alabileceğini ima etti.
Pentagon yetkilileri Hürmüz Boğazı’nın çatışmanın kilit noktası olduğunu doğrularken, İran donanmasının önemli kısmının yok edilmesine rağmen bölgedeki zorlukların sürdüğünü ifade etti.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, boğazdaki soruna çözüm bulunmasının zaman alabileceğini ve operasyon planlarının ay sonuna kadar hazır olabileceğini söyledi.
Petrol fiyatlarını düşürmek için adım
Bu süreçte ABD ve müttefikleri enerji piyasalarındaki baskıyı azaltmak için olağanüstü önlemler alıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na üye 32 ülke, stoklarından toplam 400 milyon varil petrol çekme planını açıkladı. Bunun 172 milyon varili ABD rezervlerinden sağlanacak.
Trump yönetimi ayrıca petrol arzını artırmak amacıyla Rus petrol ihracatına yönelik bazı yaptırımları askıya aldı.
