Sudan’da ordu yönetimi yeniden şekilleniyor: Burhan güç konsolidasyonunu derinleştiriyor

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan’ın aldığı son kararlar, ordu komuta yapısını köklü biçimde değiştirirken, potansiyel rakip isimlerin etkisizleştirilmesiyle yetkinin tek elde toplanmasına yol açtı.

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan, aldığı bir dizi kararla ordu komuta yapısını yeniden düzenledi. Bu kapsamda, olası rakip olarak görülen üst düzey isimler görevden uzaklaştırıldı. 

Nisan 2019’da ülke yönetimini devralmasının ardından kendisini Silahlı Kuvvetler Genel Komutanı ilan eden Burhan, aradan geçen yılların ardından ordunun tüm kritik noktalarını doğrudan kontrol altına alacak yeni adımlar attı. 

Pazartesi akşamı alınan kararla Genel Komutan Yardımcılığı ve yardımcı pozisyonları kaldırıldı. Böylece Orgeneral Şemseddin Kabashi ile Orgeneral İbrahim Cabir görevlerinden uzaklaştırılırken, kararın yetkinin merkezileşmesini hızlandırdığı değerlendiriliyor. 

Sudanlı uzman Osman Mirgani, “Al-Ain”e yaptığı değerlendirmede, bu adımların Egemenlik Konseyi’nin feshedilmesi ve Burhan’ın kendisini cumhurbaşkanı ilan etmesi yönünde bir hazırlık olabileceğini ifade etti. 

Son nokta

Son kararların etkisini anlamak için Burhan’ın geçmişte attığı adımlara bakmak gerekiyor. Daha önce de Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin onlarca yıldır süregelen komuta yapısında önemli değişiklikler yapılmıştı. Son düzenlemeler ise bu sürecin son aşaması olarak görülüyor. 

Bu sürecin başlangıcı, eski Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir’in görevden alınması ve Burhan’ın Nisan 2019’da iktidara gelmesiyle başladı. 

Beşir döneminde devlet başkanı aynı zamanda silahlı kuvvetlerin en üst komutanı konumundaydı. Genelkurmay Başkanı ise fiili komuta yetkisini elinde bulunduruyordu. Burhan bu dengeyi değiştirerek kendisini doğrudan genel komutan ilan etti. 

Geçiş sürecini düzenleyen anayasal belgeye göre Egemenlik Konseyi’nde asker kanadı beş isimden oluşuyordu: Burhan, yardımcısı ve Hızlı Destek Kuvvetleri Komutanı Muhammed Hamdan Daklu (Hemedti), ayrıca generaller Yasir el-Atta, Şemseddin Kabashi ve İbrahim Cabir. 

Bugün bu isimlerden yalnızca Burhan görevini sürdürüyor. Atta Genelkurmay Başkanı olarak atanırken, Kabashi ve Cabir görevlerinden uzaklaştırıldı. Bu durumun Egemenlik Konseyi’nin geleceği açısından yeni bir sürecin kapısını aralayabileceği ifade ediliyor. 

Son yedi yılda askeri ve siyasi aktörler arasındaki denge, görev paylaşımına dayanıyordu. Burhan genel komutan, Atta askeri operasyonlardan sorumlu isim, Kabashi siyasi süreçlerde öne çıkan aktör, Cabir ise ekonomik dosyaları yöneten isimdi. 

 İhvan bağlantılı isim Genelkurmay Başkanı

Burhan, kısa süre önce tartışmalı isimlerden biri olan Yasir el-Atta’yı Genelkurmay Başkanlığı görevine getirdi. 

Bu karar, Atta’nın Müslüman Kardeşler’e yakınlığına dair açıklamalarının ardından geldi. 

Söz konusu atamanın, ordu yönetiminde bu yapının etkisini artırabileceği yorumları yapılıyor. 

 Olası rakipler devre dışı

Burhan, pazartesi akşamı yaptığı açıklamada Genel Komutan Yardımcılığı ve yardımcı pozisyonlarının kaldırıldığını duyurdu. 

Bu değişiklikler, üç yıl önce başlayan ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalardan bu yana en dikkat çekici düzenlemeler arasında yer alıyor. 

Yayımlanan açıklamada, söz konusu görevlerin kaldırıldığı ancak ilgili isimlerin ordu komuta yapısı içindeki üyeliklerinin sürdüğü belirtildi. 

Ardından alınan kararla Kabashi stratejik planlama ve inşa, Cabir ise uluslararası ilişkiler ve askeri iş birliği alanlarında görevlendirildi. 

Uzman Osman Mirgani’ye göre bu değişiklikler, askeri çerçevenin ötesine geçen siyasi sonuçlar da doğuruyor. 

Mirgani, Kabashi’nin daha önce hiyerarşide ikinci sırada yer aldığını, Atta ve Cabir’in ise yardımcı konumunda bulunduğunu hatırlattı. 

Yeni düzenlemeyle bu isimlerin etkisinin sınırlandığı, görevlerinin daha çok danışma niteliğine dönüştüğü ifade ediliyor. 

Atta’nın ise doğrudan askeri alana odaklanan bir pozisyona çekildiği belirtiliyor. 

Güç tek elde toplanıyor

Yapılan değişikliklerin genel çerçevesi, yetkinin Abdulfettah el-Burhan’ın elinde daha fazla toplanması olarak değerlendiriliyor. 

Bu sürecin Egemenlik Konseyi’nin feshi ve yeni bir yönetim modeline geçişin hazırlığı olabileceği ifade ediliyor. 

Mevcut anayasal düzenlemelerin bu sürecin önünde engel teşkil ettiği, ancak kısa sürede değiştirilebileceği belirtiliyor. 

 Ordu dengeleri ön planda

Söz konusu değişikliklerin zamanlaması, devam eden savaş ortamında ordu içi dengelerin öncelik haline geldiğini gösteriyor. 

Mirgani, Burhan’ın savaşın yanı sıra ordu içindeki güç dengelerini yakından takip ettiğini vurguladı. 

Kabashi’nin siyasi tecrübesi, Cabir’in ise teknik ve ekonomik alanlardaki birikimi nedeniyle önemli roller üstlendiği ifade ediliyor. 

Ancak son düzenlemelerin, sivil aktörlerle temas kurabilen bu isimlerin etkisini sınırladığı ve Burhan’ın önünü açtığı değerlendiriliyor. 

Önümüzdeki süreçte Egemenlik Konseyi’nin feshi ve Burhan’ın cumhurbaşkanlığını ilan etmesine yönelik adımların gündeme gelebileceği öngörülüyor.