Savaş dünya ekonomisini nasıl etkileyecek? "Küresel durgunluk kapıda"
Fransız makroekonomi ve finansal piyasalar uzmanı ekonomist Jean Pisani-Ferry, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları nedeniyle küresel finans piyasalarında görülen etkilenmenin “piyasa içinde risklerin yeniden dağıtılmasından ibaret” olduğunu söyled
Al Ain News'e konuşan Pisani Ferry, büyük askerî krizler patlak verdiğinde sermayenin, jeopolitik şoklardan daha az etkilendiği düşünülen savunma ve enerji sektörlerine yönelme eğiliminde olduğunu belirtti. Yatırımcıların piyasalardan tamamen çekilmediğini, bunun yerine yatırımlarını krizlere karşı daha dayanıklı sektörlere yeniden yönlendirdiklerini ifade etti.
Küresel durgunluk kapıda
Buna karşılık Pisani Ferry, enerji fiyatlarındaki yükselişin sürmesinin Avrupa’da satın alma gücünü baskılayıp enflasyonu körükleyebileceği ve bunun önümüzdeki aylarda ekonomik büyümeye olumsuz yansıyabileceği uyarısında bulundu.
Petrol ve gaz fiyatlarındaki artışın enerji şirketlerine kısa vadeli bir ivme sağlayabileceğini, ancak aynı anda ardışık krizlerden güçlükle toparlanan Avrupa ekonomileri üzerinde enflasyonist baskıyı artırdığını söyledi.
Ferry şöyle devam etti: “Başka bir ifadeyle, bazı şirketlerin kazandığını, daha geniş ekonomik sektörlerin büyümenin yavaşlaması ve üretim maliyetlerinin artması yoluyla kaybetmesi mümkündür.”
Pisani Ferry, savaşın mutlak kazananlar yaratmaktan ziyade piyasalardaki kazanç ve kayıp haritasını yeniden şekillendirdiğini belirtti. Tırmanış korkusu ve arzın aksaması nedeniyle hisse endeksleri gerilerken, savunma ve enerji sektörlerinin hisseleri yatırımcılar için geçici bir sığınak olarak yükseliyor.
Bu “kazancın” gerilimin devamına bağlı kaldığını vurgulayarak, kriz uzadıkça enerji maliyetinin arttığını ve küresel ekonomi üzerindeki etkilerinin derinleştiğini, bunun da jeopolitik gelişmelere karşı hâlâ çok hassas olan piyasalarda kartların yeniden karılmasına yol açabileceğini söyledi.
Avrupa piyasaları, İran’a saldırı ve İran lideri Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından 2 Mart Pazartesi günkü seansa belirgin düşüşlerle başladı. İşlemlerin ilk 45 dakikasının ardından Paris borsası CAC 40 endeksi %1,9 geriledi, Almanya’nın DAX 30 endeksi %2,2 düştü, İngiltere’nin Financial Times 100 endeksi ise yaklaşık %1 kayıp verdi. Avrupa’dan önce Asya borsaları da geriledi; Asia Dow endeksi yaklaşık %2 düştü.
Fransız “Le Monde” gazetesi, bu düşüşün doğrudan nedeninin enerji fiyatlarındaki sert yükseliş olduğunu yazdı. Buna göre Avrupa referansı Brent petrolü yaklaşık %10 artarak varil başına 80 dolara yaklaştı; doğal gaz fiyatları ise Hollanda referans endeksi TTF üzerinde %23 sıçradı.
Le Monde bu yükselişin, İran ile Arap Yarımadası arasındaki hayati deniz geçidi olan Hürmüz Boğazı ile bağlantılı kaygıları yansıttığını belirtti. Metinde, buradan küresel petrolün yaklaşık %20’sinin ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık %25’inin geçtiği ifade edildi.
Gazete ayrıca, gerilimin tırmanmasıyla birlikte pazartesi sabahı petrol tankerlerinin hareketinin neredeyse tamamen aksadığını aktardı.
Fransız Gemi Sahipleri Birliği’nin genel delegesi Laurent Martin, Fransız bayrağı taşıyan ya da Fransız şirketlerine ait yaklaşık 60 geminin, Fransız donanmasından “sığınma” talimatı aldıktan sonra bölgede mahsur kaldığını söyledi.
Endekslerdeki genel düşüşe rağmen savunma ve enerji şirketlerinin hisseleri dikkat çekici biçimde pozitif ayrıştı. Jeopolitik gerilim dönemlerinde yatırımcılar, askerî harcamaların artmasından ya da petrol fiyatlarının yükselmesinden faydalanması beklenen sektörlerin hisselerini alarak korunma eğiliminde oluyor.
Kazanç yazan şirketler arasında, savunma sanayii ve askerî teknolojiler alanında faaliyet gösteren Fransız Thales, Avrupa’nın en büyük silah şirketlerinden biri olan İngiliz BAE Systems, havacılık ve savunma alanında çalışan İtalyan Leonardo ile ham petrol fiyatlarındaki artıştan doğrudan faydalanan büyük petrol şirketleri yer aldı.
