NATO Bağlantılı Avrupalı Şirket 42 Çin Uydusuyla İletişim Lisansı Aldı
Norveç merkezli Kongsberg Satellite Services şirketinin, Çin ordusuyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen Chang Guang şirketine ait 42 uyduyla iletişim kurma izni aldığı ortaya çıktı.
Newsweek tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma ve Norveç İletişim Kurumu'nun yayımladığı belgeler, uzay sektöründe ticari faaliyetler ile küresel güvenlik arasındaki kesişimi gözler önüne seren yeni bir anlaşmayı ortaya çıkardı. NATO ile sözleşmeleri bulunan ve mülkiyeti Kongsberg Defence and Space ile devlete ait Space Norway tarafından paylaşılan Kongsberg Satellite Services şirketine, Çin'in en büyük ticari uydu şirketi Chang Guang Satellite Technology Co., Ltd.'ye ait 42 uyduyla iletişim kurma lisansı verildi.
Veriler, ticari bir kuruluş olduğunu beyan eden Çinli Chang Guang şirketinin, Jilin eyalet hükümeti ile savunma sektörüyle bağlantılı bir devlet araştırma enstitüsünün ortaklığıyla kurulduğunu gösteriyor. Bu ortaklık yapısı, şirketin Çin askeri yapısıyla doğrudan bağlantılı olabileceği yönündeki şüpheleri güçlendiriyor.
Norveç'ten Para Cezası Tehdidi
Genel merkezi İrlanda'nın Tromsø şehrinde bulunan ve ABD pazarında da önemli bir ticari varlığa sahip olan Kongsberg, Norveç takımadalarındaki Svalbard ve Antarktika'daki Trollsat istasyonları da dahil olmak üzere kutup yörüngesindeki en büyük uydu iletişim tesislerinden bazılarını işletiyor. Şirket, faaliyetlerinin hassasiyeti ve sıkı gizlilik anlaşmaları gerekçesiyle müşterilerinin detayları hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Ancak 2028 yılına kadar uzanan lisansların, bu süre zarfında kesintisiz uydu işletimini garanti etmediğini belirtti.
Öte yandan Norveç İletişim Kurumu, şirketin yer istasyonları aracılığıyla bir dizi uyduyla "yasadışı iletişim" kurduğu gerekçesiyle Kongsberg'e yeni bir para cezası uygulama tehdidinde bulundu. Altı aydan kısa bir süre içinde yaşanan bu ikinci ihlal, hassas uzay sektörünü düzenleyen yasalara uyum konusundaki endişeleri artırdı.
ABD'nin İstihbarat ve Veri Sızıntısı Endişesi
Çinli şirketlerin uzay istihbaratı alanındaki genişlemesi ve yapay zeka destekli hassas askeri tesis analizleri, ABD tarafında ciddi güvenlik kaygılarına neden oluyor. ABD Dışişleri Bakanlığı daha önce Chang Guang'ın İran destekli silahlı gruplara doğrudan destek sağlamış olabileceği endişesini dile getirmiş, Pekin yönetimi ise bu iddiaları reddetmişti.
Benzer şekilde ABD Kongresi'ndeki bir komite, Amerikan birliklerinin hareketlerine dair hassas bilgilerin Batılı uzay şirketleri üzerinden sızdırılma ihtimaline dikkat çekti. Bu bağlamda adı geçen Airbus Space, Çinli kuruluşlara veri aktarımıyla herhangi bir bağlantısı olduğunu hızla yalanladı. Telekomünikasyon uzmanları, ABD ve Avrupa Birliği'nin Rus askeri-sanayi üssünü desteklediği gerekçesiyle Çin'e uyguladığı yaptırımlar göz önüne alındığında, Çin'e bağlı uyduları işletmek için başvuru yapmanın dahi stratejik sorunlar yarattığını vurguluyor.
Sivil Kullanım İddiası ve "Gri Alan" Uyarısı
Resmi belgelerde söz konusu 42 uydunun tarım ve haritalama gibi sivil amaçlarla kullanıldığı belirtilse de analistler bu duruma şüpheyle yaklaşıyor. Uzmanlar, uyduların teknik kapasitelerinin, özellikle Arktik gibi jeopolitik açıdan hassas bölgelerde gelişmiş keşif araçları olarak kullanılmaya olanak tanıdığını savunuyor.
Analistlere göre Çin, alçak Dünya yörüngesinde gelişmiş uydu takımyıldızları kurarak uzayı doğrudan ve ticari ortaklıklar yoluyla bir jeopolitik etki aracı olarak kullanıyor. Uzmanlar, sivil ve askeri kullanımlar arasındaki bu iç içe geçme durumunun, denetlenmesi zor bir "gri alan" yarattığı konusunda uyarıyor. Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, Orta Doğu'daki gerilimler ve Kızıldeniz'deki saldırılarda uydu verilerinin saha operasyonları için hayati hale gelmesi, uzay verilerinin paylaşımını düzenleyen uluslararası yönetmeliklerdeki boşlukları yeniden gündeme getiriyor.
