İşte ABD-İran arasında beklenen anlaşma taslağında öne çıkan detaylar
Ateşkesin sürdürülmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesi ve nükleer dosyanın ele alınmasına yönelik bir çerçeve oluşturulması.
ABD merkezli Axios haber sitesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın dün saldırıları durdurduğunu açıklamasının ardından, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında imzaya hazır hale gelen mutabakat zaptının detayları olduğunu öne sürdüğü bilgileri paylaştı.
Daha önce Trump, Beyaz Saray'da gazetecilerin, İran lideri Mücteba Hamaney'in Washington ile Tahran arasındaki çerçeve anlaşmasını onaylayıp onaylamadığı yönündeki sorusuna, "Anladığım kadarıyla evet" yanıtını vermiş ve anlaşmayı "son derece sağlam bir mutabakat zaptı" olarak nitelendirmişti.
Trump ayrıca, söz konusu belgeyi Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in "bu hafta sonundan itibaren" imzalayabileceğini belirtmişti.
Trump, anlaşmanın içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşmazken, yalnızca imzanın ardından Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılacağını ve İran'ın nükleer silah sahibi olmasının engelleneceğini söylemişti.
Ancak Axios, bir arabulucu ülkeden diplomat ve bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberinde, beklenen anlaşmanın öne çıkan maddelerini ve detaylarını yayımladı.
Beklenen anlaşmanın detayları
Mutabakat zaptı, Lübnan cephesini de kapsayacak şekilde ateşkesin 60 gün süreyle uzatılmasını öngörüyor. Bu süre içinde nükleer müzakerelerin yürütülmesi planlanıyor.
Metin ayrıca, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ele alınmasına yönelik bir çerçeve içeriyor. Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin herhangi bir adım, dosyanın karmaşıklığı nedeniyle daha ayrıntılı ikinci bir anlaşmaya bağlı olacak.
Nihai değil
Axios'un ismini açıklamadığı arabulucu ülkelerden bir diplomat, "ABD ve İran anlaşma metni üzerinde uzlaştı" derken, anlaşmanın hâlâ nihai onaya ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Konuya yakın iki kaynak ise perşembe akşamı itibarıyla anlaşmanın İran'da üst düzey onay aldığını, ancak İran lideri Mücteba Hamaney tarafından henüz onaylanmış olmasının düşük bir ihtimal olduğunu belirtti.
Tahran yönetimi cuma günü yaptığı açıklamada, Trump'ın duyurduğu anlaşma konusunda henüz karar verilmediğini bildirdi. Daha sonra İran Dışişleri Bakanlığı da Tahran'ın anlaşmayı imzalayıp imzalamama konusunda henüz karar vermediğini açıkladı.
Axios'a göre arabulucular, Katarlı arabulucu ile İran Dışişleri Bakanı arasında yapılan görüşmeler ve ABD temsilcileri Steve Witkoff ile Jared Kushner'la sürdürülen temaslar sonucunda mevcut metne ulaştı.
Nükleer program
Habere göre İran, mutabakat zaptı kapsamında nükleer programıyla ilgili bazı taahhütlerde bulunacak. Bunların başında hiçbir şekilde nükleer silah sahibi olmamak ve zenginleştirilmiş uranyum krizine çözüm bulunması geliyor.
Üst düzey bir ABD'li yetkili, Trump'ın bu sorunun çözüm seçeneklerinden biri olarak İran'daki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun, Birleşmiş Milletler denetçileri gözetiminde ülkede daha düşük seviyelere indirilmesini kabul ettiğini söyledi.
İran'ın nükleer programına ilişkin herhangi bir adım ise ancak ikinci bir anlaşmaya varılması halinde atılacak. Axios, mutabakat zaptına ilişkin daha basit görülen müzakerelerin bile zorluğu nedeniyle bunun kesin olmadığını belirtti.
Diplomata göre mutabakat zaptı, "tüm nükleer meseleleri ayrıntılı biçimde ele alıyor" ve "ABD'nin tüm taleplerini karşılıyor."
Hürmüz Boğazı
Ekonomik boyutta ise mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir ücret alınmadan derhal yeniden açılmasını ve deniz taşımacılığının 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesini öngörüyor. Buna karşılık ABD ablukası kaldırılacak.
İran'ın dondurulmuş varlıkları
Axios'a göre, yurt dışında dondurulmuş İran varlıklarının akıbeti anlaşmazlık konularının başında geliyor. Tahran, anlaşmanın imzalanmasının hemen ardından bu varlıkların bir kısmına erişmek isterken, Washington ise paranın, uygulamadaki taahhütlerin yerine getirilme düzeyine bağlı olarak aşamalı şekilde serbest bırakılmasında ısrar ediyor.
Haberde ayrıca, anlaşmanın imzalanması halinde Katar ve Pakistan'ın iki taraf arasındaki arabuluculuk rolüne atfen belgenin "İslamabad Anlaşması" adını taşımasının beklendiği belirtildi.
