İsrail'in "Demir Kubbe" sistemi Dimona ve Arad’da neden başarısız oldu

İsrail’de, Dimona ve Arad kentlerine düşen İran füzelerinin neden İsrail’in "Demir Kubbe" sistemi tarafından engellenemediğine ilişkin sorular gündeme taşındı.

Dimona ve Arad kentlerine düşen iki füzenin düşmesi, İsrail’in güneyindeki Dimona ve Arad’da büyük yıkıma yol açtı; aralarında 10’dan fazlası ağır olmak üzere onlarca İsrailli yaralandı.

İsrail ordusu sözcüsü Avichay Adraee, X platformunda yaptığı açıklamada, “Hava savunma sistemleri devreye girdi ancak füzeyi engelleyemedi. Olayla ilgili soruşturma yürütecek ve bundan dersler çıkaracağız” dedi.

Ayrıca, “Bu, özel ya da alışılmışın dışında bir silah değil. Lütfen söylentilere inanmayın. İsrail ordusu sözcülüğü ve İç Cephe Komutanlığı tarafından yayımlanan resmî açıklamaları takip edin” ifadelerini kullandı.

Maariv gazetesinin askerî analisti Avi Ashkenazi ise, “Hava kuvvetleri, hem Dimona hem de Arad’da önleme girişiminde bulunulduğunu söylüyor. Ancak bu girişimler başarısız oldu ve füzeler hedeflerine ulaştı. Şu anda hava kuvvetlerinde olayla ilgili soruşturma yürütülüyor” dedi.

Ashkenazi, “Hava kuvvetleri, bu füzelerin daha önce de engellendiğini söylüyor” diye ekledi.

İsrail ordusuna göre, Arad kentine düşen füzenin savaş başlığı 450 kilogram ağırlığındaydı.

Füze, kent merkezindeki bir avluya düştü ve çevredeki binalarda büyük hasara yol açtı. Yedioth Ahronoth gazetesi, zarar gören bina sayısının 20 olduğunu yazdı.

Ordunun İç Cephe Komutanlığı da “Önleme girişimlerinde bulunulduğunu, hava kuvvetleri ile İç Cephe Komutanlığı’nın düşüşün nedenlerini araştırdığını” açıkladı.

Yedioth Ahronoth gazetesi, “Bugün akşam saatlerinde Dimona’ya düzenlenen önceki saldırıda olduğu gibi, İran füzesine karşı bir önleme füzesi ateşlendi ancak hedefi ıskaladı; nedeninin araştırıldığı belirtildi. Son günlerdeki son olayların aksine, füzenin büyük bir savaş başlığı taşıdığı ve misket mühimmatı olmadığı değerlendiriliyor” ifadelerini kullandı.

Haaretz gazetesi ise, “İsrail Hava Kuvvetleri, Dimona’daki füze saldırısından iki saat sonra ikinci kez Arad’a fırlatılan İran füzesini neden engelleyemediklerini araştırıyor. İsrail ordusunun değerlendirmesine göre, Dimona ve Arad’a fırlatılan ve önlenemeyen füzeler yeni değil; bunlar daha önce de İsrail’e karşı kullanılmıştı” dedi.

Gazete ayrıca, “Olay yerinden yayımlanan görüntüler, geniş bir çevre içinde birçok binada büyük yıkım olduğunu gösterdi. Füzenin düşmesi sonucu dokuz bina hasar gördü; bunlardan bazılarının çökme riski bulunuyor” diye yazdı.

Hassas füzeler

Yedioth Ahronoth gazetesinin askerî ve güvenlik analisti Ron Ben-Yishai da, İsrail ordusunun Dimona ve Arad’ı vuran füzelerin türünü belirlemek için soruşturma başlattığını aktardı.

Ben-Yishai, “Her iki durumda da füzelerin hassas olduğu açık. Muhtemelen daha önce aynı bölgede gördüğümüz ve örneğin Nisan 2024’te Nevatim Üssü’nü vuran ‘İmad’ modeli olabilir” dedi.

Gazete, “Dimona’nın kent yakınındaki nükleer reaktöre yakınlığı nedeniyle füzenin bu kente yöneltilmiş olması muhtemel. İranlılar, nükleer tesisin iyi korunduğunu ancak kentin daha az korunduğunu değerlendirmiş olabilir. Her iki füzenin savaş başlığı da alışılmadık büyüklükte değildi; yarım ton ya da daha azdı” ifadelerini kullandı.

İsrail’in elinde “Arrow” ya da “Hetz” sistemi, uzun menzilli füzeler için “David’s Sling” ve orta menzilli füzeler için “Iron Dome” dahil olmak üzere bir dizi önleme sistemi bulunuyor.

İsrail ordusu daha önce lazer savunma sisteminin devreye alındığını duyurmuştu, ancak bilinmeyen nedenlerle bu sistemin füzelerin önlenmesinde kullanıldığını açıklamadı.

Bu bağlamda Yedioth Ahronoth, “Videolar, düşüşün düz bir hat üzerinde gerçekleştiğini ve savaş başlığını ‘Iron Dome’ ile son anda engelleme girişiminde bulunulduğunu gösteriyor. Ancak önleme füzesi, saatte Mach 5 hızla, yani ses hızının beş katı hızla ya da belki daha da hızlı şekilde yere düşen balistik füze başlığından daha yavaştı” dedi.

Gazete, “Her iki olayda da ilk önleme girişimleri başarısız oldu. Soru, bunların neden başarısız olduğu ve neden bu kadar çok kişinin zarar gördüğüdür. Korunaklı alanlar var mıydı? Uyarı ve alarm zamanında verildi mi? Her iki saldırının şiddeti ve birbirine yakınlığı nedeniyle tüm bu soruların yanıtlanması gerekiyor” diye ekledi.

Savunma sisteminin geliştirilmesi

Walla haber sitesi, İsrailli bir güvenlik kaynağına dayandırdığı haberinde, “Önleme politikasını değiştireceğiz ve hava savunma sistemini geliştireceğiz” ifadelerine yer verdi, ancak ayrıntı paylaşmadı.

Arad Belediye Başkanı Yair Maayan ise, “Patlama binaların arasında meydana geldi. Doğrudan bir binayı vurmadığı için bu bir mucize. Patlama büyük hasara yol açtı. Burada yüzlerce insan var” dedi.

Haaretz gazetesi, “Olay yerinden elde edilen görüntülerden biri, füzenin alarm verildikten yaklaşık 9 saniye sonra isabet ettiğini gösteriyor” diye yazdı.

Gece yarısından bu yana Dimona ve çevresinde beş kez alarm verildi. Yaklaşık bir hafta önce İç Cephe Komutanlığı, eğitim kurumlarının açılmasına izin verecek şekilde Dimona dâhil İsrail’deki bazı kentlerde talimatları hafifletmişti.

Buna rağmen belediye okulları açmama kararı aldı. Belediye Başkanı Benny Biton, eğitim sisteminin gelecek hafta da açılmayacağını duyurdu.

Daha sonra Eğitim Bakanlığı, İsrail genelinde yüz yüze eğitimin iptal edildiğini ve yeniden uzaktan eğitime geçildiğini açıkladı.