İran “Hürmüz” konusunda Birleşmiş Milletler karar tasarısının hedefinde

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyeleri, ilerleyen saatlerde Hürmüz Boğazı’na ilişkin bir karar tasarısı üzerinde görüşmelere başlayacak.

Üç Batılı diplomat, Reuters’a yaptıkları açıklamada tasarının ABD ve Bahreyn tarafından desteklendiğini ve Tahran’ın boğazdaki ticari deniz taşımacılığına yönelik saldırılarını ve tehditlerini durdurmaması halinde İran’a yaptırımlar uygulanmasına ve muhtemelen güç kullanımına yetki verilmesine yol açabileceğini belirtti.

Karar tasarısı, diplomatların İran’a diplomatik baskı uygulamayı ve savaş sonrası döneme hazırlanmayı amaçlayan bir strateji olarak nitelendirdiği sürecin parçasını oluşturuyor.

Washington ayrıca, Reuters’ın incelediği bir öneriyi ortaklarına sundu. Bu öneri, Orta Doğu’da savaş sonrası güvenlik çerçevesi oluşturmayı ve koşullar istikrara kavuştuğunda Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı hedefleyen çok uluslu yeni bir deniz koalisyonu olan “Deniz Özgürlüğü İttifakı”nın kurulmasını öngörüyor.

Rusya ve Çin, daha önce ABD’nin desteklediği Bahreyn kaynaklı bir karar tasarısını engellemişti. Bu tasarı, İran’a karşı askeri eyleme meşruiyet kazandırmanın önünü açıyor gibi görünüyordu.

Yeni karar tasarısı ise daha temkinli bir yaklaşım benimsiyor. Güç kullanımına açıkça izin veren ifadelerden kaçınırken, Birleşmiş Milletler Şartı’nın Güvenlik Konseyi’ne yaptırımlardan askeri müdahaleye kadar uzanan tedbirler alma yetkisi veren yedinci bölümü kapsamında hareket etmeyi sürdürüyor.

Tasarı, İran’ın ateşkesi ihlal ettiğini öne sürerken, “Hürmüz Boğazı’nı kapatmaya, engellemeye, geçişlerden ücret almaya ya da deniz seyrüseferi hak ve özgürlüklerinin meşru kullanımına herhangi bir şekilde müdahale etmeye yönelik eylem ve tehditlerini”, deniz mayınları döşemek de dahil olmak üzere kınamaktadır.

Metin, bu eylemleri uluslararası barış ve güvenliğe tehdit olarak nitelendiriyor ve İran’dan saldırıları derhal durdurmasını, mayınların yerlerini açıklamasını ve bunların temizlenmesini engellememesini talep ediyor.

Ayrıca tasarı, Tahran’ı Hürmüz Boğazı üzerinden bir insani koridor oluşturulmasına yönelik Birleşmiş Milletler çabalarıyla iş birliği yapmaya çağırıyor ve yardım malzemeleri ile gübre ve diğer temel ürün sevkiyatlarının aksadığını vurguluyor.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin bu tedbirlere uyum konusunda 30 gün içinde bir rapor sunması öngörülüyor. İran’ın kararı uygulamaması halinde, Güvenlik Konseyi yeniden toplanarak olası yaptırımlar da dahil ek adımları değerlendirecek.

Diplomatlar, Washington’ın müzakereleri hızla sonuçlandırmayı ve 8 Mayıs’a kadar nihai taslağı dağıtarak gelecek haftanın başında oylamaya sunmayı hedeflediğini belirtiyor. Ancak Rusya ve Çin’in hâlen alternatif bir metni değerlendirdiği ifade ediliyor.