İran’a yönelik saldırılar savunma sanayiinde krize yol açtı
Orta Doğu’daki çatışmanın, zaten ciddi bir kıtlık yaşayan savunma sanayiine yönelik özel metal piyasası üzerinde ağır bir etki bırakması bekleniyor. Düşen stoklar ve yükselen fiyatlar, tedarik sıkıntısı riskini daha da artıracak.
Orta Doğu’daki çatışmanın, zaten ciddi bir kıtlık yaşayan savunma sanayiine yönelik özel metal piyasası üzerinde ağır bir etki bırakması bekleniyor. Düşen stoklar ve yükselen fiyatlar, tedarik sıkıntısı riskini daha da artıracak.
Argus Media verilerine göre, elektronik ve havacılık sanayiinde kullanılan tungstenin fiyatı, çatışmanın başlamasından bu yana geçen son iki haftada yaklaşık yüzde 40 yükseldi. Askeri termal görüntüleme sistemlerinde kullanılan germanyumun fiyatı ise yaklaşık yüzde 10 arttı.
Tungsten ve germanyum görece az miktarlarda kullanılıyor olsa da, askeri ekipman üretiminde vazgeçilmez unsurlar arasında yer alıyor.
Şirketler genellikle bu metalleri büyük miktarlarda stoklamıyor. Bu nedenle daha yüksek fiyat ödemeye hazır olsalar bile, tedarik edememe riskiyle karşı karşıya kalabiliyorlar.
Talep arzı aşıyor
Tüccarlar, alıcıların talep ettiği büyük hacimlerin kolay bulunamadığını belirtiyor. Bunun nedeni, savunma metalleri piyasasının geçen yıl Çin’in bu metallerin birçoğunun ihracatını azaltma adımından olumsuz etkilenmiş olması. Aynı dönemde hükümetler askeri harcamaları artırıyor ve mühimmat stokluyordu.
Ticaret şirketi Tradium’dan Christian Hill, Financial Times’a yaptığı açıklamada, savunma sektörünün germanyuma olan talebinin “hızla arttığını” söyledi.
Hill, “Giderek büyüyen bir panik hali var. Şirketler artık fiyatla ilgilenmiyor, metalin bulunup bulunmadığıyla ilgileniyor” dedi.
Uzun vadeli tedarik güvenliği arayışı
Batılı savunma şirketleri, temel hammaddelerde uzun vadeli tedarik sağlamak ve Çin’e bağımlılığı azaltmak için adımlar atıyor.
Fransız Thales şirketi de germanyum dahil olmak üzere kritik hammaddelerde yeterli tedarik güvenliği sağlamaya çalıştığını açıkladı.
Thales Grubu Kara ve Hava Sistemleri Bölüm Başkanı Hervé Dammann, bunun “endişe verici bir mesele” olduğunu belirterek, şirketin “özellikle germanyum gibi bazı maddelerde hem bugün hem de çok uzun vadede tedarikimizi güvence altına almaya büyük önem verdiğini” söyledi.
Dammann, fiyatların büyük bir sorun oluşturmadığını da ifade ederek, “Biz maliyet tabanına etkisi çok daha yüksek olabilecek bir otomobil üretmiyoruz” dedi.
Argus’a göre savunma sanayii, tungsten talebinin yaklaşık yüzde 10’unu, germanyum kullanımının ise yüzde 20’sini oluşturuyor.
Fiyat izleme alanında uzman kuruluşun belirttiğine göre, spekülasyonlar da tungsten fiyatlarındaki artışa katkı sağladı. Zaten Çin’den çıkarılan arzın azalması sonrası fiyatlar yükselmeye başlamıştı.
Tüccarlar, fiyat artışının bu maddelerin taşınma biçimini de değiştirdiğini aktarıyor. Nakliye, depolama ve sigorta maliyetleri de yükseldi. Bunun bir nedeni de hırsızlık riskine ilişkin artan endişeler.
Hill, Tradium’un artık sevkiyatları birkaç parçaya böldüğünü, çünkü her bir sevkiyat için sigortanın belli bir üst sınırı aşamadığını söyledi.
Analistler, savaşın uzaması halinde hükümetlerin silah stoklarını yeniden doldurmaya yönelmesiyle savunma metalleri talebinin daha da artmasını bekliyor. Bu da tungsten, germanyum ve nadir toprak elementlerine olan talebi yükseltecek.
Argus’tan Kristina Bielda, “Uzun sürecek bir çatışma, füze stoklarını ciddi biçimde tüketecek ve taraflar yeniden silahlanıp stoklarını yenilemeye yöneldikçe tungsten talebini artıracaktır” dedi.
Nadir metaller yarışı… Çin hakimiyetini kırmak için Japonya, Fransa ve Kanada’dan hamleler
Çin ve Vietnam üretimde başı çekiyor
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu verilerinden CTIA GROUP LTD tarafından derlenen bilgilere göre, 2025 sonu itibarıyla dünya toplam tungsten rezervi yaklaşık 4,7 milyon tona ulaştı. Bu rakam yıllık bazda yüzde 2,17 artış anlamına geliyor. Büyümenin ana kısmı ise Çin ve Vietnam’dan geldi. Bu veriler ctia.com.cn sitesi tarafından yayımlandı.
Çin, 2,5 milyon tonluk rezervle dünyanın en büyük tungsten rezervine sahip ülkesi konumunda bulunuyor. Bu miktar, küresel toplamın yüzde 53,19’una karşılık geliyor.
2025 yılında küresel tungsten üretimi yaklaşık 85 bin ton oldu. Bu da yıllık bazda yüzde 3,66’lık artış anlamına geliyor. Üretimdeki artışın ana kaynağı ise Kazakistan oldu.
Çin, 67 bin tonluk üretimle yine en yüksek tungsten üretimini gerçekleştirdi. Bu rakam 2024 ile aynı seviyede kaldı ve dünya toplam üretiminin yüzde 78,82’sini oluşturdu. Kazakistan’ın tungsten üretimi ise 2 bin 400 ton olarak gerçekleşti. Bu da küresel üretimin yüzde 2,82’sine denk geldi.
