Küresel enerji arzı bıçak sırtı! Hürmüz kapandı, OPEC+ hamlesi kağıt üzerinde kaldı
Hürmüz Boğazı'nın kapanması küresel petrol piyasalarını altüst etti. OPEC+ grubunun temmuz ayı için aldığı günlük 188 bin varillik üretim artışı kararı arz krizini çözmeye yetmedi.
Orta Doğu'da çatışmaların yeniden alevlenmesi ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurması üzerine küresel petrol piyasalarında büyük bir arz krizi baş gösterdi, OPEC+ grubunun temmuz ayı için planladığı günlük 188 bin varillik üretim artışı kararı krizin gölgesinde kaldı.
Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim küresel enerji koridorlarını doğrudan vurdu. İran'ın ham petrol taşımacılığının ana damarı olan Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı, uluslararası piyasalarda tedarik endişelerini zirveye taşıdı. Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'dan oluşan OPEC+ grubunun temmuz ayı itibarıyla yürürlüğe koymayı planladığı üretim artışı, fiziki lojistik engeller nedeniyle piyasaya ulaşamadı.
OPEC+ üretimi son iki ayda sert düştü
OPEC'in son yayımlanan resmi petrol piyasası raporu, üretici ülkelerin fiziki arz sağlamakta zorlandığını ortaya koydu. Şubat ayında günlük 42 milyon 772 bin varil olan OPEC+ toplam üretimi, martta 34 milyon 929 bin varile, nisanda ise 33 milyon 190 bin varile geriledi.
En belirgin üretim kayıpları Suudi Arabistan, Irak ve Kuveyt gibi Körfez bölgesinin en büyük üreticilerinde kaydedildi. Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) 1 Mayıs tarihi itibarıyla OPEC'ten ayrılması ise gruptaki üretim kapasitesi kaybını ve koordinasyon krizini daha da derinleştirdi.
Arzın normale dönmesi 2027 yılını bulabilir
Petrol piyasası analistleri, Orta Doğu'daki kilit üreticilerin jeopolitik gelişmeler sebebiyle üretim kapasitelerini devreye sokamadığını belirtiyor. ABD-İsrail ve İran arasındaki çatışma sürecinden bu yana kağıt üzerinde açıklanan günlük yaklaşık 600 bin varillik kota artışlarının piyasada karşılık bulmadığı ifade ediliyor.
Bölgede kalıcı barış sağlansa dahi OPEC üyesi Orta Doğu tedarikçilerinin arz kapasitelerini eski seviyelerine getirmesinin en erken 2027 yılının ilk çeyreğini bulacağı öngörülüyor. Küresel piyasanın yeniden arz fazlası dönemine geçebilmesi için BAE, ABD, Kanada, Brezilya, Norveç ve Guyana'nın sisteme yüksek hacimli petrol sürmesi gerekiyor.
Üretim kararlarının fiziki piyasaya etkisi sıfır
Enerji analiz kurumları, Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı sürece OPEC+ grubunun kotaları artırma kararlarının piyasada karşılığı olmadığını vurguluyor. İlave varillerin tankerlerle küresel pazarlara ulaştırılamaması, temmuz ayındaki günlük 188 bin varillik artış hamlesinin fiziki etkisini tamamen ortadan kaldırıyor.
Grubun gönüllü kesintileri eylül ayına kadar kademeli olarak kaldırma planı da lojistik tıkanıklık nedeniyle işlevsiz kalma riski taşıyor.
Rusya'nın petrol altyapısı dron saldırılarının hedefinde
İhracat ve üretim krizi sadece Körfez bölgesi ile sınırlı kalmıyor. Yeni kotası günlük 9,82 milyon varile yükseltilen Rusya, mayıs ayında ancak 9,2 milyon varil günlük üretim gerçekleştirebildi.
Rusya'nın üretim hedeflerinin gerisinde kalmasında, petrol altyapısına yönelik artan dron saldırılarının neden olduğu hasar ve çatışma öncesi dönemden bu yana süregelen yapısal kapasite yıpranması etkili oluyor. Son kota artışları, OPEC+ hedefleri ile Rusya'nın fiili üretim imkanları arasındaki makasın daha da açılmasına yol açıyor.
