AB-Hindistan ve AB-Mercosur Ticaret Anlaşmalarının Türkiye Etkisi
Description: AB'nin Hindistan ve Mercosur ile imzaladığı ticaret anlaşmaları Türk sanayicisi için asimetrik riskler doğuruyor. Gümrük Birliği revizyonu 2026 gündeminin zirvesinde.
Avrupa Birliği (AB), 25 yıldır süren Mercosur müzakerelerini imzayla sonuçlandırırken Hindistan ile yürütülen tarihi Serbest Ticaret Anlaşması (STA) görüşmelerini de Ocak 2026 itibarıyla tamamladı. Bu hamleler, Gümrük Birliği nedeniyle AB’nin kararlarına uymak zorunda olan ancak karar masasında yer almayan Türkiye için "ticaret sapması" riskini en üst seviyeye taşıdı.
Avrupa Birliği, küresel ticaret ağlarını yeniden şekillendirmek amacıyla Güney Amerika blok (Mercosur) ve Hindistan ile yeni bir dönemi başlattı. Yeni Delhi’de gerçekleşen zirve ve Brüksel’deki imza törenleri, Türkiye’nin AB pazarındaki payını doğrudan tehdit eden gelişmeleri beraberinde getirdi. CNN Türk yazarı Yüksel Okşak ve ekonomi çevrelerine göre, Gümrük Birliği’ndeki yapısal asimetri Türkiye’yi düşük maliyetli ithalat baskısıyla karşı karşıya bırakıyor.
Gümrük Birliği asimetrisi ve ticaret sapması
Türkiye, 1996 yılından bu yana yürürlükte olan Gümrük Birliği gereği, AB’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı STA’lara uyum sağlamakla yükümlü bulunuyor. Hindistan ve Mercosur (Brezilya, Arjantin, Uruguay, Paraguay) ülkeleri, bu anlaşmalar sayesinde Türkiye pazarına düşük veya sıfır gümrükle ürün sokma hakkı kazanıyor.
Ancak Türkiye, bu ülkelerle eş zamanlı ikili anlaşmalar imzalamadığı sürece Türk ürünleri aynı pazarlara girerken yüksek gümrük duvarlarıyla karşılaşmaya devam ediyor. İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) verileri, bu durumun Türk sanayicisi aleyhine haksız rekabet yarattığını ortaya koyuyor.
En fazla etkilenen sektörler ve ihracat rakamları
2025 yılı verilerine göre Türkiye’nin 273,4 milyar dolarlık toplam ihracatının yaklaşık 117 milyar doları AB ülkelerine yapıldı. Hindistan ve Güney Amerika hamleleri sonrası şu sektörlerde yoğun baskı bekleniyor:
• Tekstil ve Hazır Giyim: Hindistan’ın ölçek ekonomisi ve düşük iş gücü maliyeti, Türk tekstil sektörünün AB pazarındaki hakimiyetini zorluyor.
• Otomotiv Yan Sanayi: Brezilya ve Hindistan’ın otomotiv kapasitesinin AB standartlarıyla eşleşmesi, Türkiye’nin en büyük ihracat kaleminde rekabeti kızıştırıyor.
• Tarım ve Gıda: Mercosur ülkelerinin hayvancılık ve tarım ürünlerindeki maliyet avantajı, yerli üretici üzerinde fiyat baskısı oluşturuyor.
Ekonomi yönetiminden Gümrük Birliği revizyonu adımları
Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve beraberindeki heyetin Ocak 2026 sonundaki Brüksel temaslarında, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi konusunda 15 ana başlıkta uzlaşı sağlandığı duyuruldu. Bursa Ticaret Borsası Başkanı Özer Matlı, Gümrük Birliği’nin mevcut haliyle "sanayicinin prangası" haline geldiğini vurgulayarak, tam entegrasyon veya karşılıklı hakların korunacağı yeni bir mimarinin şart olduğunu belirtti.
Yeni stratejiler ve yeşil dönüşüm fırsatı
Türkiye, bu ticaret kuşatmasından çıkmak için teknoloji odaklı sanayi politikalarına hız veriyor. AB’nin uyguladığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Türkiye için bir fırsat penceresi olarak görülüyor. Hindistan ve Güney Amerika ülkelerine göre coğrafi yakınlık ve yeşil dönüşüm hızı, Türk firmalarının lojistik avantajını korumasını sağlayabilir. 2026 yılı boyunca Türkiye’nin Hindistan ile ikili STA görüşmelerine de ağırlık vermesi bekleniyor.
