FAO küresel gıda fiyatları endeksi açıklandı! Mayıs gıda fiyatları nasıl bir seyir izledi?

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) küresel gıda fiyatları endeksi, mayıs ayında nisan ayına göre yüzde 0,2 geriledi.

Bitkisel yağlar başta olmak üzere bazı temel emtia fiyatlarındaki düşüş ile özellikle İran savaşı kaynaklı jeopolitik gelişmelerin tedarik zincirleri üzerindeki baskısının dengelenmesi sonucunda endeks, son üç yılın en yüksek seviyelerine yakın bir noktada kalmayı sürdürdü.

Temel Emtialarda Sınırlı Gerileme

FAO, endeksteki sınırlı düşüşün, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen yakıt ve gübre sevkiyatlarını etkileyen gerilimlere rağmen gerçekleştiğini belirtti. Bu durumun küresel ölçekte tarımsal üretim maliyetlerini artırdığı ifade edildi.

Mısır ve pirinç gibi stratejik ürünlerin üretiminde kullanılan temel girdilerin fiyatlarında yükseliş yaşanırken, dünyanın önde gelen tarım üreticileri artan işletme maliyetleri nedeniyle mevcut sezonda üretimin gerileyebileceği uyarısında bulundu.

Küresel Gıda Fiyatlarında Görece İstikrar

FAO verilerine göre küresel gıda fiyatları endeksi mayıs ayında ortalama 130,8 puan olarak gerçekleşti. Bu rakam, nisan ayındaki revize edilmiş seviyenin yalnızca 0,2 puan altında kaldı.

Bu durum, enerji ve gıda piyasalarındaki dalgalanmaların sürmesine rağmen küresel fiyat seviyelerinde görece bir istikrar yaşandığına işaret ediyor.

Örgüt, endeksin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,9 daha yüksek seviyede bulunduğunu, ancak Mart 2022'de kaydedilen tarihi zirvenin yüzde 18,4 altında kalmaya devam ettiğini açıkladı.

FAO endeksi; tahıllar, bitkisel yağlar, et, süt ürünleri ve şeker olmak üzere beş temel alt endeksin ağırlıklı ortalaması üzerinden hesaplanıyor. Hesaplamalarda 2014-2016 dönemindeki küresel ticaret payları esas alınıyor.

Tahıl Fiyatları Yükseldi

Tahıl fiyatları endeksi mayıs ayında yüzde 2,6 artarak 114,3 puana ulaştı. Böylece yıllık bazda yüzde 4,9'luk yükseliş kaydedildi.

Artışta, küresel piyasalardaki tüm ana tahıl ürünlerinin fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu.

Buğday fiyatları üst üste dördüncü ayda da yükseliş gösterdi. Özellikle ABD başta olmak üzere önemli üretici ülkelerde üretimin düşeceğine yönelik beklentiler fiyatları destekledi. Veriler, kışlık ürünlerin durumunun son on yılların en zayıf seviyelerinden biri olduğunu ortaya koyarken, enerji ve gübre maliyetlerindeki artış da fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı.

Mısır fiyatları da başlıca ithalatçı pazarlardaki talep artışı nedeniyle yükseldi. Brezilya ve ABD'deki arzın azalması ile enerji fiyatlarındaki yükselişin etanol üretimine yönelik talebi artırması da fiyatları yukarı taşıdı.

Pirinç ve Şekerde Yükseliş

Pirinç fiyatları endeksi mayısta yüzde 2,7 yükseldi. Artışta, Asya'daki bazı üretim bölgelerinde yaşanan iklim koşullarına ilişkin endişeler ile ham petrol ve petrol ürünlerindeki fiyat artışlarının üretim ve taşımacılık maliyetlerine etkisi rol oynadı.

Şeker fiyatları endeksi ise yüzde 7,5 yükselerek 95,1 puana ulaştı ve Ekim 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Buna rağmen endeks, geçen yılın aynı dönemine göre hâlâ yüzde 13,1 daha düşük seviyede bulunuyor.

FAO, Brezilya'nın güneyindeki şeker kamışı üretim bölgelerinden gelen verilerin, şeker üretimine ayrılan kamış miktarında azalma yaşandığını ve daha büyük bir kısmın etanol üretimine yönlendirildiğini gösterdiğini belirtti.

Bu durum küresel arzda daralma beklentilerini güçlendirirken, nisan ayının ikinci yarısında hızlanan işleme faaliyetleri fiyat artışlarını kısmen sınırladı.

Bitkisel Yağlarda Düşüş

Bitkisel yağ fiyatları endeksi mayıs ayında yüzde 4,6 gerileyerek 185 puana indi. Böylece 2026 yılının başından bu yana ilk aylık düşüş kaydedildi.

Düşüşte palm yağı ve soya yağı fiyatlarındaki gerileme etkili olurken, kolza ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki yükseliş bunu dengelemeye yetmedi.

Küresel palm yağı fiyatları, beş aylık yükseliş serisinin ardından ithalat talebinin zayıflayacağı beklentisi ve petrol piyasalarındaki belirsizlik nedeniyle geriledi.

Buna karşılık kolza yağı fiyatları Avrupa Birliği'ndeki mevsimsel arz daralması nedeniyle yükselirken, ayçiçek yağı fiyatları da özellikle Ukrayna kaynaklı arz sıkıntılarının sürmesi nedeniyle artış gösterdi.

Et ve Süt Ürünlerinde Son Durum

Süt ürünleri fiyat endeksi mayıs ayında yüzde 0,5 gerileyerek 119,2 puana düştü. Endeks yıllık bazda ise yüzde 22,4'lük sert bir düşüş kaydetti.

Bu gerilemede özellikle Avrupa ve Okyanusya'da tereyağı fiyatlarının düşmesi etkili oldu. Süt yağındaki arz artışı ve büyük ihracatçılar arasındaki rekabet de fiyatları aşağı çekti.

Et fiyatları endeksi ise mayıs ayında büyük ölçüde yatay seyretti ve 130,5 puanda kaldı. Endeks, nisana göre yüzde 0,1, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 6,3 artış gösterdi.

FAO'ya göre bu durum, küresel et piyasalarında arz ve talep arasında görece dengeli bir görünümün sürdüğüne işaret ediyor.