ABD ve İran Barış Anlaşmasına Yakın: Nihai Metin Üzerinde Uzlaşıldı
ABD ve İran arasında savaşı sona erdirecek anlaşmanın nihai metni üzerinde uzlaşıldığı açıklanırken, taraflar arasında sızdırılan maddeler üzerinden karşılıklı açıklamalar devam ediyor.
Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında devam eden ve savaşı sona erdirmesi beklenen müzakerelerde sona yaklaşıldı. Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, 12 Haziran 2026 Cuma günü yaptığı açıklamada, iki ülke arasındaki barış anlaşması için "nihai metin" üzerinde anlaşmaya varıldığını duyurdu.
Sızıntı Tartışmaları ve Trump'ın Tepkisi
Şerif'in X platformu üzerinden yaptığı ve İslamabad'ın sonraki adımları belirlemek için her iki tarafla birlikte çalıştığını belirttiği açıklamanın öncesinde, ABD ve İran arasında "son dakika sızıntıları" tartışması yaşandı. Cuma günü İranlı yetkililerin, anlaşma şartlarının Tahran'ın taleplerinin çoğunu karşıladığını ve ABD Başkanı Donald Trump'ın istediklerinin çok azını başardığını iddia etmesi üzerine Trump'tan sert eleştiriler geldi.
Truth Social üzerinden bir açıklama yapan Trump, sızdırılan ifadelerin "üzerinde anlaşılanları yansıtmadığını" belirtti. Trump paylaşımında, "İran'ın sahte haber medyasına sızdırdığı şartların, yazılı olarak üzerinde anlaşmaya varılan şartlarla kesinlikle hiçbir ilgisi yok." ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca, "Bunlar, işlerinde dürüstlükten yoksun insanlar. Onlarla iyi niyetle iş yapmak diye bir şey yok. Bu şaşırtıcı! (...) Yollarını düzeltmeliler, hem de çabucak!" diyerek tepkisini dile getirdi.
Mutabakat Zaptı ve Özür Açıklaması
Axios internet sitesinde yer alan bilgilere göre, Trump'ın bu eleştirilerinin hemen ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, ülkesinin Amerika ile bir mutabakat zaptına ulaşmaya her zamankinden daha yakın olduğunu ifade etti. Trump'ın bu açıklamayı olumlu değerlendirdiği bildirildi.
Öte yandan Trump, İran medyasında yer alan ve Tahran'ın anlaşma imzalanır imzalanmaz milyarlarca dolar değerinde dondurulmuş varlığı alacağı yönündeki haberler hakkında kamuoyuna bir açıklama yapılmasını talep etti. İran'ın "yanlış bilgi yaydığı için özellikle özür dilediğini" doğrulayan yetkili, anlaşmanın hafta sonu veya Pazartesi günü imzalanabileceğine inandığını belirtti.
Anlaşmanın Öne Çıkan Maddeleri
Reuters'a konuşan ABD'li bir yetkili, 60 gün süren teknik görüşmelerin ardından şekillenen anlaşmanın kilit noktalarını paylaştı. Buna göre, zenginleştirilmiş maddelerin imha edilmesi ve uzaklaştırılmasına ilişkin ayrıntılar üzerinde uzlaşma sağlandı.
Anlaşma kapsamında İran nükleer programının tasfiye edilmesi ve bu sürecin sağlanması için bir denetim sisteminin kurulması öngörülüyor. Washington'ın zenginleştirilmiş malzemeleri teslim alacağı belirtilirken, İran'ın nükleer silah geliştirmeyi asla hedeflemediğini taahhüt edeceği ifade ediliyor.
Yaptırımların hafifletilmesi ise İran'ın performansına bağlanıyor. İranlıların taahhütlerine uyum sağladıkça daha fazla kazanım elde edeceği, ayrıca Hürmüz Boğazı'nın açılacağı ve İran limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılacağı belirtiliyor.
ABD Cephesinden Beklentiler ve İsrail'in Tutumu
ABD'li yetkili, iki ülkenin henüz bitiş çizgisine ulaşmadığını ancak "çok yakın olduklarını" vurguladı. İranlıların sadece anlaşmayı imzalayarak bir kazanım elde edemeyeceğini belirten yetkili, metnin "bölgede uzun vadeli barışı garanti altına aldığını" ifade etti.
Washington, anlaşmanın önümüzdeki birkaç gün içinde imzalanmasını bekliyor. Yetkili, İran'ın anlaşmayı gerçekten uygulaması halinde fayda göreceğini ve uyum sağlaması durumunda ekonomik olarak ödüllendirileceğini kaydetti. Ayrıca, "İran ile yapılan anlaşmanın Amerika'nın temel hedeflerine ulaşmasını sağladığını" vurguladı.
İran'ın dini lideri Mücteba Hamenei'nin müzakerelerdeki mevcut durumdan memnun olduğuna dair söylentiler bulunduğunu ve İran'da anlaşmaya karşı muhalefetin çok az olduğuna inandığını aktaran yetkili, anlaşmayı İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemeye yönelik önemli bir ilk adım olarak değerlendirdi. İsrail'in anlaşmanın tüm şartlarını gördüğünde rahatlayacağını öngören yetkili, İsrail'in geniş kapsamlı bir bölgesel barış anlaşmasına katılacağına olan güvenini de dile getirdi. İmza töreninin Avrupa'da gerçekleşmesi olasılığının görüşüldüğü ancak henüz bir karar verilmediği eklendi.
JD Vance'in Değerlendirmesi ve İran'ın Yanıtı
Sürece ilişkin bir değerlendirme de ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'ten geldi. Vance, "ekonomik kazanımların" ancak "İran'ın taahhütlerine uyması" halinde elde edilebileceğinin altını çizdi. Vance ayrıca, "Sosyal medyada yapılan anonim paylaşımlara dayanarak anlaşmaya saldıranları" eleştirdi.
İran cephesinde ise temkinli bir yaklaşım öne çıkıyor. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, "İran karar alma organları mutabakat zaptını görüşmek üzere toplanıyor" ifadelerini kullandı. Sözcü, sızdırılan maddelere atıfta bulunarak, "Medyada yayınlanan mutabakat zaptının ayrıntılarından hiçbirini doğrulayamam." dedi.
