ABD'den 60 Ülkeye Yeni Gümrük Vergisi Önerisi
ABD, zorla çalıştırma soruşturması kapsamında Türkiye dahil 60 ülkeye ek gümrük vergisi getirmeyi planlıyor. Trump yönetiminin yeni tarife paketi detayları haberimizde.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, küresel tedarik zincirinde zorla çalıştırma iddialarına yönelik yürüttüğü geniş kapsamlı soruşturmanın ardından, aralarında Türkiye, Çin, AB ve Japonya'nın da bulunduğu 60 ekonomiden ithal edilecek ürünlere %10 ile %12,5 oranında yeni gümrük vergisi uygulanmasını teklif etti.
Trump yönetiminden yeni gümrük vergisi hamlesi
ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi (USTR), dünya genelindeki 60 ülkenin zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını engellemede yetersiz kaldığı gerekçesiyle yeni bir tarife paketi hazırladı. 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi kapsamında yürütülen soruşturma sonucunda hazırlanan öneri, küresel piyasalarda yeni bir ticaret dalgalanması başlattı.
Öneri kapsamında, zorla çalıştırma ithalat yasağını kısmen uygulayan veya ABD ile ticaret anlaşmaları üzerinden bu taahhüdü veren ülkeler daha düşük vergi diliminde yer alacak. Bu grupta bulunan Kanada, Meksika, Avrupa Birliği, Tayvan, Endonezya ve Birleşik Krallık gibi ekonomilerden ithal edilecek ürünlere %10 oranında ek gümrük vergisi getirilmesi planlanıyor.
Türkiye ve Çin daha yüksek vergi diliminde
Zorla çalıştırmaya karşı yeterli ithalat yasağı bulunmadığı veya mevcut kuralları etkin şekilde uygulamadığı tespit edilen diğer 45 ülke için ise ek vergi oranı %12,5 olarak belirlendi. Bu grupta Türkiye, Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Brezilya, İsviçre, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi stratejik ticaret ortakları yer alıyor.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, konuya ilişkin yaptığı resmi açıklamada, en önemli ticaret ortaklarının zorla çalıştırma konusundaki yetersizliklerinin kabul edilemez olduğunu belirtti. Greer, bu durumun Amerikalı işçilerin küresel pazarda haksız bir rekabetle karşı karşıya kalmasına yol açtığını ifade etti.
Yüksek mahkeme engelini aşmak için yeni hukuki dayanak
Söz konusu ek vergi paketi, ABD Yüksek Mahkemesi'nin geçtiğimiz şubat ayında Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında uygulamaya koyduğu acil durum gümrük vergilerini iptal etmesinin ardından geldi. Trump yönetimi, 301. Madde soruşturması üzerinden bu vergileri farklı bir hukuki zeminle yeniden devreye almayı amaçlıyor.
Mevcut geçici gümrük vergilerinin 24 Temmuz 2026 tarihinde sona erecek olması nedeniyle, bu yeni düzenlemenin yasal bir ikame olarak kullanılacağı öngörülüyor. Soruşturma raporunda, tedarik zincirinde zorla çalıştırma riski yüksek olan ürünler arasında Çin'den gelen pamuk ve polisilikon, Brezilya'dan gelen sığır eti ve Myanmar'dan gelen pirinç gibi kalemler öne çıktı.
Gıda ve enerji sektörü vergilerden muaf tutulacak
Hazırlanan taslak düzenlemeye göre tüm ürünler ek vergiye tabi olmayacak. ABD ekonomisinde doğrudan enflasyonist baskı yaratabilecek sığır eti, domates, muz, kahve ve portakal suyu gibi temel gıda maddeleri yeni gümrük vergisinden muaf tutulacak.
Ayrıca halihazırda farklı vergilendirme rejimlerine tabi olan enerji ürünleri, nadir toprak elementleri, belirli metaller, yakıtlar, ilaçlar, organik kimyasallar ve uçak parçaları da bu tarifelerin dışında bırakılacak. Tekstil ve hazır giyim ürünleri için ise belirli bir kota dahilinde indirimli vergi uygulanmasını sağlayacak özel bir mekanizma kurulacak.
Nihai kararlar temmuz ayında kesinleşecek
Açıklanan yeni gümrük vergisi oranları hemen yürürlüğe girmeyecek. USTR, yasal süreç gereği kamuoyunun görüşlerini toplayacak ve değerlendirme süreci işletecek.
